در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٩٠
إِذَا رَأَى أَحَدُكُمُ امْرَأَةً تُعْجِبُهُ فَلْيَأْتِ أَهْلَهُ؛ فَإِنَّ عِنْدَ أَهْلِهِ مِثْلَ مَا رَأَى، وَ لَا يَجْعَلَنَّ لِلشَّيْطَانِ إِلَى قَلْبِهِ سَبِيلاً، وَ لْيَصْرِفْ بَصَرَهُ عَنْهَا . [١] هر گاه يكى از شما زنى را ديد و از او خوشش آمد ، شيطان را به دل خود راه ندهد و چشم خود را از آن زن برگرداند و نزد همسر خود برود ؛ زيرا نظير آنچه ديده است ، در همسر خود او نيز هست.
٣ . جلوگيرى از خيالات و انديشه هاى باطل جنسى
يكى از اساسى ترين راهبردهاى باز دارنده تقوا ، پيشگيرى از پيدايش و استمرار انديشه هاى باطل جنسى است. اين خيالات و انديشه ها ، علل ومبانى خاصّى دارند كه گاهى در نتيجه القائات شيطانى در فرد پديد مى آيند و گاهى نيز با ديدن مناظر خاص يا شنيدن صداها و آهنگ هاى ويژه و مانند آن ، پيدا مى شوند. تقوا ، با بستن راه ها بر روى اين تخيّلات و انديشه در باره موضوعات جنسى ، از پيدايش آنها جلوگيرى مى كند. بنا بر اين ، يكى از راهبردهاى تقوا در پيشگيرى از گناه و انحرافات اخلاقى ، «توقّف فكر گناه» [٢] است. شايد بتوانيم اين كاركرد تقوا را در يك گستره وسيع تر ، با عنوان «تقوا و تنظيم تفكّر» ، مدل سازى كنيم .
تقوا و تنظيم تفكر
يكى از مشكلاتى كه افراد ، همواره از آن رنج مى برند ، نابه سامانى تفكّر است . از نظر برخى ، نابه سامانىِ تفكّر ، مخرجِ مشترك تمامى بيمارى ها و اختلالات شخصيتى و رفتارى است . [٣] بى ترديد ، افراد بسيارى فرصت هاى خود را به خاطر اين تفكّرات غير منطقى از دست مى دهند . از اين رو ، پالايش ، اصلاح و تنظيم تفكّر ، بسيار حائز اهمّيت است .
[١] الخصال ، ص ٦٣٧ ، ح ١٠ ؛ بحار الأنوار ، ج ١٠ ، ص ١١٥ .[٢] . Gult of thought stopping.[٣] افكار پليد ، بخش هاى اوّل تا سوم .[٤] . Robert C. Peal.[٥] باز هم مثبت درمانى ، ص ٨٣ .[٦] . thought stopping.[٧] . understanding motivation and imotion, p: ٣٢٠ - ٣٨١.[٨] . Mental self - govermental theory.[٩] . sternberg.[١٠] . Monarchic.[١١] . nierarchic.[١٢] . Oligar chic.[١٣] . anarchic.[١٤] . sternberg, R.J (١٩٩٤) Allowing for thinking styles. Educational leadership ٢٥, P: ٦٣ - ٩٣.[١٥] احزاب ، آيه ٤١ .[١٦] « وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلاً » (انسان ، آيه ٢٥) ، « وَاذْكُر رَّبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِىِّ وَالْاءِبْكَـرِ »(آل عمران ، آيه ٤١) و « فَاذْكُرُواْ اللَّهَ قِيَـمًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ » (نساء ، آيه ١٠٣) .[١٧] الكافى ، ج ٢ ، ص ٤٩٨ ، ح ١ ؛ وسائل الشيعة ، ج ٤ ، ص ١١٨١ .[١٨] تحف العقول ، ص ٣١٤ ؛ وسائل الشيعة ، ج ٤ ، ص ١١٨٢ .