در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٩
«رفتار خودنظم داده شده» [١] است. طبق نظر بندورا ، اعمال و رفتار انسان به وسيله يك سرى معيارهاى پذيرفته شده ـ كه او از آن به «معيارهاى عملكرد» [٢] تعبير نموده ـ هدايت مى شود. اين معيارها هم از تجربه مستقيم تقويت ايجاد مى گردند . و هم از راه مشاهده رفتارهايى كه باعث تقويت ديگران مى شوند . براى نمونه ، بندورا و كوپرز [٣] (١٩٦٤ م ) در تحقيقات خود ، دريافتند وقتى كودكان الگوهايى را مشاهده كردند كه به خاطر عملكردهاى خوبشان ، تشويق شدند و تقويت دريافت كردند ، خودشان نيز همان رفتارها را انجام دادند. از سوى ديگر ، «معيارهاى اخلاقى» [٤] نيز مى توانند همانند معيارهاى عملكرد ، در تنظيم و هدايت رفتار ، نقش مؤثر داشته باشند . معيارهاى اخلاقى از طريق همانندسازى با ارزش ها و استانداردهاى والدين و جامعه به دست مى آيند و پس از آن كه آموخته و درونى شدند ، تعيين مى كنند كه كدام رفتارها بايد انجام شوند و كدام يك بايد ترك گردند. بندورا ، نه فقط اصل خودتنظيمى رفتار را مهم دانسته ، بلكه برنامه ريزى براى خودتنظيمى رفتار را نيز مهم ارزيابى نموده است . [٥] ديدگاه مشابه خودتنظيمى بندورا ، در نظريه كانفر [٦] (١٩٧٠) نيز مطرح شده است. كانفر ، ضرورت تنظيم و هدايت رفتار را مورد تأكيد قرار داده و معتقد است تا زمانى كه به ابعاد و پيامدهاى رفتارمان توجّه نكنيم ، نمى توانيم اعمال و رفتار خود را اصلاح نماييم . [٧]
[١] . Self - regulated behavior.[٢] . Performance Standards.[٣] . Coopers.[٤] . morol standards.[٥] . Pervin,L.A. The Science of Personality, P:٨٠ - ٨٦.[٦] Kanfer, K.H.[٧] رفتاردرمانى بالينى ، فصل ٤ و ٥ .