در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٨٢

امام سجّاد عليه السلام در كيفيت تنظيم و تهذيب رفتار در خوردن وآشاميدن مى فرمايد: لَا تَجْعَلَهُ وِعَاءً لِقَلِيلٍ مِنَ الْحَرَامِ، وَ لَا لِكَثِيرٍ، وَ أَنْ تَقْتَصِرَ لَهُ فِى الْحَلَالِ، وَ لَا تُخْرِجَهُ مِنْ حَدِّ التَّقْوِيَةِ إِلَى حَدِّ التَّهْوِينِ وَ ذَهَابِ الْمُرُوَّةِ، وَ ضَبْطُهُ إِذَا هَمَّ بِالْجُوعِ وَ الظَّمَإِ، فَإِنَّ الشِّبَعَ الْمُنْتَهِىَ بِصَاحِبِهِ جإِلَى التَّخَمِج مَكْسَلَةٌ وَ مَثْبَطَةٌ وَ مَقْطَعَةٌ عَنْ كُلِّ بِرٍّ وَ كَرَمٍ، وَ أَنَّ الرِّىَّ الْمُنْتَهِىَ بِصَاحِبِهِ إِلَى السُّكْرِ مَسْخَفَةٌ وَ مَجْهَلَةٌ وَ مَذْهَبَةٌ لِلْمُرُوَّةِ . [١] حقّ شكمت آن است كه آن را ظرفى براى حرام نسازى ، خواه كم و خواه بسيار ، و به آن از غذاى حلال ، به اندازه دهى ، و آن را از حدّ نيروبخشى به شكم خوارگى (حالتى كه شخص براى ارضاى شكم به هر پستى اى تن دهد) و از دست دادن مردانگى ، در نياورى ، و هر گاه گرفتار گرسنگى و تشنگى شد ، آن را نگه بدارى ؛ زيرا پُرخورى اى كه انسان را به سوء هاضمه بكشانَد ، تنبلى را مى افزايد و مايه باز ماندن و دورى از هر كار خير و كريمانه اى است. افراط در نوشيدن هم كه موجب مستى شود ، موجب خروج از اعتدال و جهالت و بى مروّتى است. همان گونه كه واضح است ، از اين روايت به ابعاد مختلف تنظيم و كنترل نيازهاى زيستى (خوردن و آشاميدن) اشاره شده است . در سخنان اهل بيت عليهم السلام فقط به قدر احتياج و ضرورت به خوردن و آشاميدن توصيه شده و در روايتى از امام صادق عليه السلام برنامه دقيقى درباره تناسب هر يك از موادّ خوردنى بيان گرديده است . ايشان مى فرمايد : لَيْسَ لِابْنِ آدَمَ بُدٌّ مِنْ أَكْلَةٍ يُقِيمُ بِهَا صُلْبَهُ، فَإِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَاماً فَلْيَجْعَلْ ثُلُثَ بَطْنِهِ لِلطَّعَامِ وَ ثُلُثَ بَطْنِهِ لِلشَّرَابِ وَ ثُلُثَ بَطْنِهِ لِلنَّفَسِ، وَ لَا تَسَمَّنُوا تَسَمُّنَ الْخَنَازِيرِ لِلذَّبْحِ . [٢] انسان ، چاره اى جُز خوردن غذا ندارد تا زنده بمانَد. پس هر گاه غذا مى خورد ، بايد يكْ سوم شكم را براى خوردن ، يك سوم آن را براى نوشيدن ،