فَالْمُتَّقُون...َ غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللّه ُ عَلَيْهِمْ . [١] پرهيزگاران ... از چيزهايى كه خداوند بر آنان حرام كرده است ، چشم پوشيده اند . از اين گونه احاديث ، استفاده مى شود كه تقوا ، توان بازدارى و مقاومت در برابر وسوسه گناه را در انسان افزايش مى دهد و باعث مى شود كه به صورت كاملاً ارادى ، از نگاه كردن به نامحرم و هر آنچه شايسته نگريستن نيست ، خوددارى كند.

تنظيم رفتار شنيدارى

رفتار شنيدارى ، به توجّه كردن ، گوش دادن ، ادراك و يادگيرىِ حاصل از حسّ شنوايى ، اطلاق مى شود. الگوهاى رفتار شنيدارى ، معمولاً پيچيده اند ؛ اما با مرورى بر مطالعات انجام شده در فيزيولوژى و روان شناسى ، تا حدّ چشمگيرى مى توان با كاركرد دستگاه شنوايى ، آشنا شد. [٢] در آموزه هاى اخلاقى ، بيشتر به جنبه هاى ارادىِ رفتار شنيدارى اشاره مى شود و منظور اين است كه فرد ، حسّ شنوايىِ خود را در چه زمينه هايى و براى چه موضوعاتى ، نبايد به كار اندازد .

ارزش گوش هاى شنوا

در آيات و احاديث ، وظايف خاصّى براى گوش ها بيان شده كه عمل كردن به آنها نشانه سلامت روانى فرد است. خداوند مى فرمايد : «وَ لَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤَادَ كُلُّ أُوْلَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئولًا . [٣] از آنچه بدان علم ندارى ، پيروى مكن . [ بدان كه ] گوش و چشم و دل ، همگى بازخواست مى شوند » .

[١] براى نمونه ، حديث پيامبر صلى الله عليه و آله است كه فرمود : «لك أوّلُ نظْرةٍ و الثانيةُ عليك و لا لك» (كتاب من لايحضره الفقيه، ج ٤ ، ص١٩) . حديثى نيز مشابه آن ، از امام صادق عليه السلام رسيده است (ر. ك : همان ، ج ٣ ، ص ٤٧٤) .[٢] همان ، ج ٤ ، ص ١٨ .[٣] روضة الواعظين ، ص ٤٣٨ .[٤] ر .ك : زمينه روان شناسى ، هيلگار ، ج ١ ، ص ٢٦٣ ـ ٢٥٦ .[٥] اسرا ، آيه ٣٦ .[٦] نهج البلاغة ، خطبه ١٠٥ .