در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٤٣
هر كه مكارم را دوست بدارد ، از حرام ها (گناه و رفتارهاى ناشايست) دورى مى كند . با توجّه به تأكيدى كه بر رابطه كرامت با پيشگيرى از گناه مى شود ، مى توان افزايش خودْارزشمندى و كرامت را روشى براى تنظيم و اصلاح رفتار دانست . وقتى حسّ خودْارزشمندى افزايش مى يابد ، توانايى فرد براى خويشتندارى از گناه نيز افزايش مى يابد . از اين رو ، على عليه السلام فرموده : إِنَّمَا الكَرَمُ التَّنَزُّهُ عَنِ المَعَاصِى . [١] [حقيقتِ ]كرامت ، دورى كردن از گناهان است . و نيز مى فرمايد : الْكَرِيمُ مَنْ تَجَنَّبَ الْمَحَارِمَ وَ تَنَزَّهَ عَنِ الْعُيُوبِ . [٢] بزرگوار ، كسى است كه از حرام ها دورى كند و از معايب ، منزّه باشد . ٣ . رفتار صميمانه با ديگران . ميزان مهارت افراد در تنظيم عواطف و احساسات خود ، شايستگى اجتماعى بزرگى است . ما در هر رويارويى با ديگران ، علائمى عاطفى ارسال مى كنيم و اين علائم ، بر افرادى كه با ما هستند ، تأثير مى گذارند . هر قدر از نظر كرامت نفس و حسّ خودْارزشمندى قوى تر باشيم ، بر علائم ارسالى خود ، كنترل بيشترى خواهيم داشت . حسّ خودْارزشمندى ، اداره صحيح اين تبادلات و رفتارهاى اجتماعى را به حيطه روابط صميمانه تبديل مى كند . بنا بر اين ، حس خودارزشمندى و كرامت نفس در روابط ميان فردى و تعاملات اجتماعى ، عاملى اساسى است . على عليه السلام مى فرمايد : الكَرَمُ حُسنُ السَّجيَّةِ وَ اجتِنَابُ الدَّنيَّةِ . [٣] كَرَم ، در حقيقت ، داشتن منش نيكو و دورى كردن از پستى است . برخى جنبه هاى رفتار صميمانه كه از كرامت نفس ناشى مى شوند ، عبارت اند از :
[١] غرر الحكم ، ح ٣٨٧٠ ؛ ميزان الحكمة ، ج ١١ ، ص ٥١٤٦ .[٢] غرر الحكم ، ح ١٥٦٥ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٤٩ .[٣] غرر الحكم ، ح ١٦٩٥ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٥٠ .