توصيف هاى گوناگونى از انسان ارائه شده است . يكى از تعابيرى كه حالت ناسازوارى بين خودِ واقعى و خودِ آرمانى را در افراد نشان مى دهد ، تعبير «خسران» است . خداوند در توصيف برخى مى فرمايد : «خَسِرَ الدُّنْيَا وَ الْأَخِرَةَ ذَ لِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ . [١] اينها ، هم دنيا را از دست داده اند و هم آخرت را ، و اين ، خسران آشكار است » . از جمله ويژگى هاى آنها اين است كه : «لَهُمْ قُلُوبٌ لَايَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَايُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ ءَاذَانٌ لَايَسْمَعُونَ بِهَآ أُوْلَئِكَ كَالأَْنْعَـمِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ . [٢] آنها را دل هايى است بى معرفت ، ديده هايى بى بصيرت ، و گوش هايى ناشنواى حقيقت ، آنها مانند چهارپايان اند ؛ بلكه بسى گم راه ترند [ ؛ زيرا قوّه تشخيص مصلحت و مفسده را داشتند ، امّا طبق آن عمل نكردند ] ، آنها همان مردمى هستند كه [ از خدا و قيامت و عاقبت كار خود ، به بازيچه دنيا ] غافل شدند » . سرانجام ، اين افراد به جايگاه «أسفل السافلين» ره سپار خواهند شد : «ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ . [٣] سپس او را به پست ترين مراحل پستى ، باز گردانديم » . در مقابل ، آياتى نيز وجود دارد كه سازوارى خود واقعى و خودِ آرمانى را توصيف نموده است و كسانى را كه در مسير خودِ آرمانى ، يعنى مقام خليفة اللّهى گام برداشته اند ، با صفات شايسته ، ياد كرده است . با توجّه به آنچه در باب مفهوم كرامت و ماهيت آن در آموزه هاى دينى گفته شد ، اكنون مى توان آثار مثبت كرامت و خودْارزشمندى را در تنظيم رفتار ، بررسى كرد .

[١] . حج ، آيه ١١ .[٢] . اعراف ، آيه ١٧٩ .[٣] تين ، آيه ٥ .