در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٢٠

مى بينند. قرآن كريم ، در وصف آنها مى فرمايد : «وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ * كِرَامًا كَاتِبِينَ * يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ . [١] و قطعا بر شما نگهبانانى [ گماشته ]اند ؛ فرشتگان بزرگوارى كه نويسنده[ ى اعمال شما ] هستند. آنچه را انجام مى دهيد ، مى دانند » . آگاهى از نظارت اوليا و فرشتگان الهى نيز انگيزه حيا را در ما تقويت مى كند . امام صادق عليه السلام ضمن اشاره به فلسفه وجودى فرشتگان مى فرمايد : اسْتَعْبَدَهُمْ بِذَلِكَ وَ جَعَلَهُمْ شُهُوداً عَلَى خَلْقِهِ؛ لِيَكُونَ الْعِبَادُ لِمُلَازَمَتِهِمْ إِيَّاهُمْ أَشَدَّ عَلَى طَاعَةِ اللّه ِ مُوَاظَبَةً وَ عَنْ مَعْصِيَتِهِ أَشَدَّ انْقِبَاضاً . [٢] خداوند ، آنها را براى اين كار به بندگى گرفته است و آنان را شاهد بر خلق خود قرار داده تا بندگان خدا با توجّه به حضور و همراهى دائمى آنان ، مواظبت شديدترى بر طاعت خداوند و گريز شديدترى از معصيت او داشته باشند. امام صادق عليه السلام در روايتى ، آگاهى از نظارت و حضور فرشتگان را مقدّمه اى براى حيا دانسته و مى فرمايد : وَ اعْلَمْ أَنَّ مَعَكَ مَلَكاً كَرِيماً مُوَكَّلاً بِكَ يَحْفَظُ عَلَيْكَ مَا تَفْعَلُ وَ يَطَّلِعُ عَلَى سِرِّكَ الَّذِى تُخْفِيهِ مِنَ النَّاسِ، فَاسْتَحْىِ . [٣] بدان كه همراه تو فرشته اى است كه بر تو گماشته شده تا آنچه را انجام مى دهى ، ثبت كند و بر اسرار تو كه [ معمولاً ]از مردم پنهان مى دارى ، آگاه است . پس حيا كن . همان گونه كه در حيا از خدا بحث شد ، حيا از فرشتگان و ائمّه عليهم السلام ، با به كار گيرى روش توصيه اى و روش تمرين خودْ هدايت شده ، مى تواند در اصلاح و تنظيم رفتار ، كاربرد داشته باشد.