از حيوان ، حيا نمى شود و نه از اطفال كه تمييز نمى دهند . حيا ، اصولاً در مواردى مطرح است كه قدرت تمييز باشد و مقبوليت ما در نظر آنها مهم باشد. لذا از عالم ، بيشتر از جاهل و از جماعت بيشتر از غير آن است . ب ـ ميل به عملكرد درست . ميل به عملكرد درست ، نقش مهمّى در افزايش حيا در قلمرو تعامل هاى اجتماعى دارد. انسان ، به طور طبيعى ميل دارد كه رفتار سنجيده از خود نشان دهد و هيچ گاه كارى نكند كه نشانگر عيب و نقص او باشد. اين گرايش براى بالا رفتن سريع سطح انگيختگى در رفتارهاى مثبت ، و پيشگيرى از ناهنجارى هاى اخلاقى و رفتارى مؤثّر است .

تفاوت هاى فردى در حيا از ديگران

انسان ها از نظر سطح بازدارى و ميزان حيايشان از ديگران ، با هم فرق دارند. در يك موقعيت معيّن ، برخى اشخاص از ديگران حيا مى كنند ، در حالى كه برخى ديگر چنين نيستند. با وجود اين ، اگر دقّت كنيم ، مى بينيم كه همين افراد در موقعيت هاى ديگر ، سطوحى از حيا را از خود نشان مى دهند. طبق اين برداشت ، ما نمى توانيم فردى را پيدا كنيم كه اصلاً گرايش به حيا نداشته باشد .

برنامه ريزى براى رشد و ارتقاى حيا از ديگران

براى اين كه گرايش حيا از ديگران ، حدّ اكثر كارايى را داشته باشد ، بايد براى رشد و ارتقاى آن برنامه ريزى شود. والدين و مربيّان ، نهادهاى آموزشى ، رسانه ها و بويژه صدا و سيما مى توانند در فرهنگ سازى حيا نقش برجسته اى داشته باشند. فرهنگ سازى حيا در جامعه ، از دو جهت حائز اهمّيت است. از يك سو زمينه رشد سالم براى فرد و جامعه را فراهم نموده ، از انحرافات اخلاقى جلوگيرى مى كنند ، و از سوى ديگر ، تقويت حيا از ديگران ، زمينه حيا از خود و حيا از خدا را ـ كه سطوح بالاتر حيا هستند ـ ، فراهم مى آورد.