در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٨٩
فصل هفتم : بازدارى حضور (حيا)
مقدّمه
عامل ديگرى كه موجب تنظيم ، تغيير و اصلاح رفتار مى شود ، اين است كه شخص ، مورد مشاهده ديگران قرار گيرد . هنگامى كه عدّه اى ، فرد را تماشا مى كنند ، ممكن است در او نوعى حالت «بازدارى حضور» به وجود آيد. احتمال وقوع اين امر ، بويژه زمانى بيشتر مى شود كه شاهدان به لحاظ موقعيت اجتماعى ، پايگاه ارزشى و ويژگى هاى اخلاقى در سطح بالاترى قرار داشته باشند.
پايه نظرى
الف ـ در روان شناسى
پايه هاى نظرى اصل «بازدارى حضور» در روان شناسى ، به اين موضوع بر مى گردد كه حضور ديگران ، روى رفتار ما تأثير مى گذارد . آگاهى فرد از اين كه رفتار وى ، در معرض ديد ديگران قرار مى گيرد ، تأثيرات گسترده اى بر حالات و رفتار او دارد ، در حالى كه در بسيارى از موارد ، تأثير اين نوع آگاهى مى تواند مثبت و سودمند باشد ، در برخى موارد ، باعث اختلال در رفتار فرد خواهد شد. در ادبيات روان شناسى و متون اخلاقى ، مفاهيم و اصطلاحات متعدّدى در اين زمينه به كار مى رود. شرم ، كم رويى و اضطراب اجتماعى ، مفاهيمى هستند كه نوعاً براى اشاره به تأثيرات ناشى از حضور در جمع به كار مى روند. تداخل مفهومى و وجوه اشتراكى كه بين اين مفاهيم وجود