الْمُؤْمِنُ مِرْآةُ الْمُؤْمِنِ . [١] مؤمن ، آيينه مؤمن است . اين تعبير براى همه قابل فهم است ، امّا با وجود اين ، در بحث تنظيم رفتار ، مى توانيم دو تفسير از آن داشته باشيم : يكى اين كه انسان به وسيله برادر مؤمن [ و دوست ] خود زشتى ها ، پليدى ها و اشكالات اخلاقى خود را مى بيند ؛ يعنى از كردار نيك و رفتار صحيح او به رفتار نامناسب خود پى مى برد و در صدد اصلاح ، تغيير و تنظيم رفتار خويش بر مى آيد . تعبير آيينه در اين روايت ، اشاره به اين است كه همچنانچه آيينه ، زشتى هاى افراد را نشان مى دهد و وقتى انسان مقابل آيينه مى ايستد ، اگر در صورتش لكّه اى باشد ، در آيينه مى بيند و در صدد برطرف كردن آن بر مى آيد ، همين طور ، وقتى انسان با فرد شايسته و مؤمنى دوست و رفيق مى شود ، با مشاهده رفتار نيك او ، به اشكالات و نقايص خود ، پى مى برد و در صدد اصلاح آن بر مى آيد . در روايتى از امير مؤمنان عليه السلام خطاب به كميل آمده است كه : يَا كُمَيْلُ الْمُؤْمِنُ مِرْآةُ الْمُؤْمِنِ؛ لِأَنَّهُ يَتَأَمَّلُهُ وَ يَسُدُّ فَاقَتَهُ وَ يُجَمِّلُ حَالَتَهُ . [٢] اى كميل! مؤمن ، آيينه مؤمن است ؛ چرا كه با دقّت در او مى نگرد ، نقص هاى خود را [ با تأمّل در رفتار و گفتار او ] از بين مى برد و سعى مى كند [ با او ] به خود ، زيبايى ببخشد . اين يك تفسير و برداشت از روايت است . بر اساس اين برداشت ، فرد از طريق بررسى و مقايسه خود با دوستانش به مشكلات رفتارى خويش پى مى برد و در صدد اصلاح و تنظيم آن بر مى آيد . بنا بر اين ، دوستى و دوستان ، نقش تنظيم كنندگى دارند . تفسير و برداشت ديگرى از روايت ياد شده مى گويد : مؤمن براى برادرش مثل آيينه است همان طور كه آيينه به انسان خيانت نمى كند و واقعيت را آن چنان كه هست ، به او نشان مى دهد ، دوست خوب هم بدى ها ، زشتى ها و جنبه هاى منفى دوستش را به وى بازگو مى كند . على عليه السلام مى فرمايد :

[١] همان ، ص ١٧٣ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٤ ، ص ٢٦٨ ؛ مستدرك الوسائل ، ج ٩ ، ص ٤٩ .[٢] تحف العقول ، ص ١٧٣ .