افراد نيز گاهى در شرايطى قرار مى گيرند كه جريان زندگى ، مطابق ميل آنها پيش نمى رود . با توجّه به ماهيت پيچيده رفتار انسانى و قابل پيش بينى نبودنِ واكنش افراد ، نياز به يك رويكرد خاص در تنظيم رفتار ، بديهى و ترديدناپذير است .

پيشينه تنظيم رفتار

شواهد نشان مى دهند كه در طول تاريخ بشر ، مواردى از اقدامات اصلاحى و تنظيمى در رفتار انسانى وجود داشته است ؛ اما تنظيم و تغيير رفتار به صورت مجموعه اى منظّم از دانسته ها و به عنوان يك شاخه كاربردى از روان شناسى ، در اواخر دهه ١٩٣٠ و اوايل دهه ١٩٤٠ ميلادى موجوديت يافت. [١] شيوه هاى تنظيم رفتار ، در اصل ، از تحقيقات آزمايشگاهى و تجربى سرچشمه گرفته اند . اسكينر [٢] (١٩٣٨ م ) نشان داد كه چگونه با استفاده از اصولِ به دست آمده از پژوهش هاى تجربىِ انجام شده در شرايط آزمايشگاهى ، مى توان اعمال و رفتار آدميان را در شرايط و موقعيت هاى مختلف زندگى ، تنظيم و هدايت كرد. [٣] در تكميل كارهاى اسكينر ، ديگران به سرعت ، اصولِ به دست آمده از روان شناسىِ يادگيرى را در تنظيم و هدايت رفتار آدميان به كار بستند. از زمان اسكينر تا كنون بر حسب تحوّل رويكردهاى نظرى در روان شناسى ، تحقيقات گسترده و دامنه دارى در زمينه تنظيم رفتار انجام شده است. مرورى بر مطالعات و تحقيقاتِ انجام شده ، نشان مى دهد كه در طول سال ها ، روان شناسان ، تبيين هاى مختلفى را بيان كرده اند كه در تنظيم رفتار به كار مى روند . چون هر مفهوم سازى اى از تنظيم رفتار ، در نظريه اى خاص قرار مى گيرد ، مباحث مربوط به پيشينه تنظيم رفتار را در اين چارچوب بررسى مى كنيم .

[١] . On the Self regulation of behavior, P: ٢ - ٣.[٢] . Skinner, B.F.[٣] ر. ك : مقدّمه اى بر نظريه هاى يادگيرى ، فصل پنجم ؛ روان شناسى يادگيرى ، ص ٢٣ ـ ٥٧ .