در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٦٨

و دوستى نشان مى دهند ، يادآورى مى كنند كه روح انسان در عالم ميثاق ، با ديگر ارواح ملاقات كرده است و با آشنا شده اند . و در واقع ، بر اساس همين آشنايى است كه آنها نسبت به يكديگر كشش پيدا مى كنند . امام صادق عليه السلام مى فرمايد : إِنَّ الأَرْوَاحَ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ، فَمَا تَعَارَفَ مِنْهَا فِى الْمِيثَاقِ ائْتَلَفَ هَاهُنَا، وَ مَا تَنَاكَرَ مِنْهَا فِى الْمِيثَاقِ اخْتَلَفَ هَاهُنَا . [١] جان ها همچون سپاهيانى فراهم آمده اند . پس آنها كه در [ عالمِ ] ميثاق ، با يكديگر آشنا شده اند ، در اين جا نيز با يكديگر اُلفت مى گيرند ، و آنها كه در [ عالمِ ] ميثاق ، با يكديگر آشنا نشده باشند ، در اين جا اختلاف خواهند كرد [ و به يكديگر نزديك نخواهند شد ] . جريان آشنايى افراد در عالم ميثاق ، خيلى پيچيده است و بايد در جاى خود ، بحث شود . يك سؤال در اين زمينه ، اين است كه چه چيزى در شناخت يا عدم شناخت ارواح در عالم ميثاق ، نقش داشته است؟ مى توان گفت كه در آن عالم ، احتمالاً با افرادى آشنا شده ايم كه بينش و ارزش آنها با بينش و ارزش ما مطابقت و شباهت داشته است . در برخى روايات ، تصريح شده كه ارواح مؤمنان ، در عالم ميثاق با يكديگر آشنا شده اند و از اين رو ، به محض اين كه در عالم دنيا يكديگر را ملاقات كنند ، به هم علاقه مند مى شوند . طبق اين تحليل ، همگرايى و اُلفت و بين مؤمنان ، ريشه در آشنايىِ آنها در عالم ميثاق دارد . سُدَير مى گويد كه : به امام صادق عليه السلام گفتم : گاه ، كسى را مى بينم كه پيش از آن روز ، نه من او را ديده ام و نه او مرا ديده است . با اين حال ، به شدّت ، دوستش مى دارم و چون با او سخن مى گويم ، مى بينم كه نظر او در مورد من ، همچون نظر من در باره اوست . او نيز به من مى گويد كه نظرش در باره من ، همچون من در باره اوست ؛ يعنى همان احساس محبّت را نسبت به من دارد . امام صادق عليه السلام فرمود: صَدَقْتَ يَا سَدِيرُ إِنَّ ائْتِلَافَ قُلُوبِ الأَبْرَارِ إِذَا الْتَقَوْا وَ إِنْ لَمْ يُظْهِرُوا التَّوَدُّدَ بِأَلْسِنَتِهِمْ، كَسُرْعَةِ اخْتِلَاطِ قَطْرِ السَّمَاءِ عَلَى مِيَاهِ الأَنْهَارِ . [٢]