در مقابل محبّت ، بُغض قرار دارد كه در اثر رفتار زشت و دريافت بدى از سوى ديگران به وجود مى آيد . على عليه السلام مى فرمايد : جُبِلَتِ الْقُلُوبُ عَلَى حُبِّ مَنْ أَحْسَنَ إِلَيْهَا وَ بُغْضِ مَنْ أَسَاءَ إِلَيْهَا . [١] دل ها بر دوستى كسى كه به آنها نيكى مى كند و دشمنى با آن كه بدانها بدى مى نمايد ، سرشته شده است . اين يك قاعده كلّى است كه «حُب» و «بُغض» نسبت به ديگران ، در اثر دريافت نيكى و بدى از سوى آنها بر انگيخته مى شود . محبّت به خدا هم در اثر دريافت احسان از سوى او برانگيخته مى شود . پيامبر خدا مى فرمايد : أَحِبُّوا اللّه َ لِمَا يَغْذُوكُمْ بِهِ مِنْ نِعَمِهِ، وَ أَحِبُّونِى لِحُبِّ اللّه ِ . [٢] خدا را به سبب [ احسان و ] نعمت هايش به شما دوست بداريد و مرا براى دوستى خدا دوست بداريد . و نيز ايشان مى فرمايد : أَحِبُّوا اللّه َ لِمَا يَغْذُوكُمْ بِهِ مِنْ نِعَمِهِ، وَ أَحِبُّونِى للّه ِِت . [٣] خدا را به خاطر نعمت هاى فراوانى كه روزىِ شما مى كند ، دوست بداريد و مرا براى خدا دوست بداريد . از اين روايات ، استفاده مى شود كه انگيزه خدادوستى ، در اثر توجّه به نعمت هاى الهى و احسان هايى كه در حقّ انسان كرده ، تقويت مى شود . امام باقر عليه السلام دقيقا به اين موضوع اشاره كرده و مى فرمايد : أَوْحَى اللّه ُ تَعَالَى إِلَى مُوسَى عليه السلام : أَحْبِبْنِى وَ حَبِّبْنِى إِلَى خَلْقِى، قَالَ مُوسَى عليه السلام : يَا رَبِّ، إِنَّكَ لَتَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْكَ، فَكَيْفَ لِى بِقُلُوبِ الْعِبَادِ؟ فَأَوْحَى

[١] كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ٤ ، ص ٣٨١ ؛ تحف العقول ، ص ٣٧ ؛ وسائل الشيعة ، ج ١٦ ، ص ١٨٤ ؛ دوستى در قرآن و حديث ، ص ٩٢ .[٢] الأمالى ، صدوق ، ص ٤٤٦ ؛ علل الشرائع ، ج ١ ، ص ١٣٩ .[٣] علل الشرائع ، ج ٢ ، ص ٦٠٠ ؛ بحار الأنوار ، ج ١٧ ، ص ١٤ .