ترس از عذاب خدا و نياز به ايمنى جويى است كه اين در افراد معمولى و سطح پايين ، يافت مى شود و يا انگيزه عبادت ، محبّت و دوستى خداست . عبادت نوع دوم ، در مرتبه عالى تر قرار دارد و به لحاظ ارزشى ، داراى ارزش بيشترى است . در روايات توصيه شده كه بايد انگيزه عبادت ، عشق و محبّت به خدا باشد . اگر رفتار عبادى بر اساس انگيزه خدادوستى تنظيم شود ، به مراتب بهتر است . شايد به همين دليل است كه امام صادق عليه السلام مى فرمايد : الْحُبُّ أَفْضَلُ مِنَ الْخَوْفِ . [١] دوستى [ خدا ] ، برتر از ترس [ از خدا ] است . بنا بر اين ، آنچه در انسان اصالت دارد و بايد در تربيت مذهبى روى آن تأكيد شود ، دوستى با خداست . شايد به خاطر همين است كه در آموزه هاى دينى و نظام معرفتى اسلام ، محبّت از جايگاه ويژه اى برخوردار است . محبّت ، به اندازه اى مهم است كه امام باقر عليه السلام دين اسلام را چيزى جز محبّت نمى داند . مى فرمايد : هَلِ الدِّينُ إِلَا الْحُبُّ؟! [٢] آيا دين ، جز محبّت است؟! امام صادق عليه السلام «دين» و «حُب» را عِدل يكديگر قرار داده و مى فرمايد : الدِّينُ هُوَ الْحُبُّ، وَ الْحُبُّ هُوَ الدِّينُ . [٣] دين ، همان محبّت است و محبّت ، همان دين است . نظر به اهمّيت محبّت در آموزه هاى دينى ، طبيعى است كه در بحث تنظيم رفتار ، از آن به عنوان يك اصل ، نام برده شود . از نظر اسلام ، محبّت ، بيشترين نقش را در

[١] الكافى ، ج ٨ ، ص ١٢٩ ؛ تحف العقول ، ص ٣٥٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٢٧٠ .[٢] الخصال ، ص ٢١ ؛ مشكاة الأنوار ، ص ٢١٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٦٩ ، ص ٢٣٧ ؛ دوستى در قرآن و حديث ، ص ٤٩٨ .[٣] المحاسن ، ج ١ ، ص ٢٦٣ ؛ الخصال ، ص ٢١ ؛ وسائل الشيعة ، ج ١٦ ، ص ١٧١ ؛ بحار الأنوار ، ج ٦٩ ، ص ٢٣٨ .