در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٤١

رفتارى كه باعث حذف شوك برقى شده ، به سرعت آموخته مى شود . ب ـ تقويت كننده مثبت . تقويت كننده مثبت (ايجابى) ، چيزى است كه وقتى در نتيجه پاسخى به موقعيت اضافه مى شود ، احتمال تكرار و بازگشت آن پاسخ را افزايش مى دهد . [١] مثل اين كه فرد كارى انجام بدهد و به خاطر انجام آن كار پول دريافت كند . دريافت كردن پول ، نوعى تقويت مثبت محسوب مى شود و احتمال تكرار آن رفتار را افزايش مى دهد . در يك تقسيم بندى ديگر ، تقويت كننده ها به اوّليه و ثانويه قابل تقسيم اند : الف ـ تقويت كننده اوّليه كه عبارت است از چيزى كه براى انسان به طور طبيعى تقويت كننده است و بقاى او به آن وابسته است ، مانند غذا و آب . ب ـ تقويت كننده ثانويه . هر چيزى كه با تقويت كننده اوّليه همراه شود ، ويژگى هاى تقويت كننده ثانوى را به خود مى گيرد ، مانند پول و احترام . بر اين اساس ، تشكر نيز نوعى تقويت ثانوى مثبت به حساب مى آيد ، به اين معنا كه وقتى به كسى مى گوييم «متشكرم» ، رفتار قبلى اش را با احتمال بيشترى تكرار مى كند ، تا فردى كه به خاطر رفتارها و خدمات ارزنده خود ، از كسى تشكر دريافت نمى دارد. بنا بر اين ، تشكر و سپاس گزارى از ديگران ، آنها را به خدمت بيشتر تشويق مى كند و باعث مى شود افراد به كار و خدمت رسانى ادامه دهند. در مقابل ، ناديده گرفتن خدمات ديگران و بى اعتنايى به آنها ، موجب دل سردى آنها مى شود و انگيزه رفتارهاى نوع دوستانه را در جامعه كاهش مى دهد. امام صادق عليه السلام افرادى را كه از خدمات ديگران تشكر نمى كنند ، شديدا مورد نكوهش قرار داده و مى فرمايد : لَعَنَ اللّه ُ قَاطِعِى سَبِيلِ الْمَعْرُوفِ، قِيلَ: وَ مَا قَاطِعِى سَبِيلِ الْمَعْرُوفِ؟ قَالَ الرَّجُلُ يُصْنَعُ إِلَيْهِ الْمَعْرُوفُ فَيَكْفُرُهُ فَيَمْنَعُ صَاحِبَهُ مِنْ أَنْ يَصْنَعَ ذَلِكَ إِلَى غَيْرِهِ . [٢]