در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٣٣
جايگاه و اهمّيت شكر در هندسه معرفتى اسلام ، انگيزه بارورى و شكوفايىِ اين صفت ارزشمند را در شما تقويت مى كند تا بيش از پيش ، در برابر نعمت هاى الهى ، شاكر و سپاس گزار باشيد. اگر موفق شويد و بتوانيد اين صفت اخلاقى ارزشمند را در خود تقويت كنيد ، اثرات مهمّى بر شخصيت و رفتار شما خواهد داشت . از يكى كاركردهاى مهمّ آن ، اصلاح و تنظيم رفتار است ؛ به اين معنا كه وقتى صفت شكر در فرد ايجاد شود ، جلوه هاى آن در رفتار او نمايان مى شود. امام على عليه السلام مى فرمايد: شُكرُ المُؤمِنِ يَظهَرُ فِى عَمَلِهِ . [١] شكر مؤمن ، در كردار [ و رفتار ] او ظاهر مى شود . صفت شكر ، اعمال و رفتار افراد را به گونه هاى زير تنظيم مى كند :
١ . دورى از گناه
شكر به عنوان يك اصل اساسى و عامل مهم در شخصيت افراد ، عملكرد و رفتار آنها را در جهت ترك گناه و دورى از آن ، سوق مى دهد. ترك گناه ، يك محور مهم در تنظيم رفتار است و گستره وسيعى را در بر مى گيرد. اساسا يكى از اهداف تنظيم رفتار ، اين است كه به فرد ، كمك كنيم تا از رفتارهاى غير اخلاقى دست بردارد. امام صادق عليه السلام مى فرمايد: شُكْرُ النِّعْمَةِ اجْتِنَابُ الْمَحَارِم . [٢] شكر نعمت ، دورى كردن از حرام هاست . امام على عليه السلام نيز مى فرمايد : شُكْرُ كُلِّ نِعْمَةٍ الْوَرَعُ عَمَّا حَرَّمَ اللّه ُ . [٣] شكر هر نعمتى ، پرهيز كردن از حرام هاى خداوند است. وقتى صفت شكر وجود نداشته باشد ، قدر نعمت هاى خدا مانند : چشم ، گوش ،
[١] غرر الحكم ، ح ٥٦٦١ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٢٩١ .[٢] الكافى ، ج ٢ ، ص ٩٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧١ ، ص ٤٠ .[٣] مشكاة الأنوار ، ص ٧٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧١ ، ص ٥٦ .