آسايش و رونق كار و زندگى ما مى شوند و اگر ناسپاسى كرديم ، رنج و نقمت را به همراه خواهند داشت. امام على عليه السلام مى فرمايد : النِّعْمَةُ مِحْنَةٌ، فَإِنْ شَكَرْتَ كَانَتْ نِعْمَةً، فَإِنْ كَفَرْتَ صَارَتْ نَقِمَةً . [١] نعمت ، وسيله آزمايش است ؛ اگر شكر كردى ، تبديل به نعمت مى شود و اگر كفران ورزيدى ، به نقمت بدل مى گردد . مال و دارايى ، وسيله امتحان است. اگر شكر كرديم ، نعمت خواهد بود و اگر كفران نموديم ، نقمت مى شود . از اين روايت ، دانسته مى شود كه نعمت بودن نعمت ها به نحوه برخورد و استفاده ما بستگى دارد.

٦ . پيشگيرى از گرفتارى ها

شكر ، در پيشگيرى از فتنه ها و گرفتارى ها نيز سودمند است . امام على عليه السلام مى فرمايد : الشُّكْرُ عِصْمَةٌ مِنَ الْفِتْنَةِ . [٢] شكر ، وسيله اى است كه از فتنه ها [ و انواع گرفتارى ها در زندگى ]پيشگيرى مى كند . كلمه «فتنه» در اين روايت ، شامل انواع مصائب ، مشكلات و گرفتارى ها مى شود. در روايتى ديگر ، اين گونه تعبير شده است : شُكرُ النَّعمَةِ أَمَانَ مِن حُلُولِ النَّقمَةِ . [٣] شكر نعمت ، امان (وسيله پيشگيرى) از فرود آمدن بلاست . از مجموع اين احاديث ، استفاده مى شود كه در نظام معرفتى اسلام ، شُكر ، ثمرات و آثار فراوانى دارد.

جلوه هاى شكر در تنظيم رفتار

آنچه تا كنون بيان شد ، مربوط به جنبه هاى معرفت شناختى شكر بود و به طور اجمالى ، با مفهوم شكر و برخى از كاركردهاى آن آشنا شديم. به يقين ، آشنايى با

[١] العدد القويّة ، ص ٣٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ١١٣ ؛ موسوعة كلمات الإمام الحسين عليه السلام ، ص ٣٣٦ .[٢] تحف العقول ، ص ٢١٤ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٥٣ .[٣] غرر الحكم ، ح ٥٦٦٦ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٢٩١ ، جلوه هاى حكمت ، ص ٣٢٧.