در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢١٧

مقابل ، جهل و ناآگاهى نسبت به خداوند و غفلت از نعمت هاى او از عوامل زمينه ساز ترك شكر محسوب مى شوند. از جمله نعمت هايى كه غفلت از آنها بسيار پيش مى آيد ، نعمت هايى هستند كه همواره و در هر حال در اختيار ما هستند ؛ نعمت هايى همچون هوا و آب كه تا زمانى كه در اختيار ما قرار دارند ، از آنها غافل مى شويم و شكر خدا را به جا نمى آوريم. نعمت سلامت نيز اغلب مورد توجّه آگاهانه ما نيست. ما وقتى ارزش اين گونه نعمت ها را بهتر درك مى كنيم كه به رنج ناشى از نداشتن آنها گرفتار شويم. ارباب معرفت مى گويند : «شاكر حقيقى ، بسيار كم است» ، آن چنان كه خداى متعال فرمود : «وَ قَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِىَ الشَّكُورُ . [١] و تعداد كمى از بندگان من ، شكرگزارند » . در نظام معرفتى اسلام ، هر چيز يا هر حادثه و رويدادى كه بتوان از آن براى تقرّب به خداوند استفاده كرد ، نعمت است. بنا بر اين ، نعمت بودن هر چيزى ، وابسته به نحوه برداشت ، تلقى و ارزيابى ما از آن است. فرزند ، همسر ، امكانات رفاهى ، مقام و موقعيت اجتماعى ، حوادث ناگوار (مانند مرگ عزيزان ) ، فقر و تنگ دستى و هر امر ديگرى ، در نظر افراد مؤمن ، وسيله اى براى تقرّب به خداوند است و مى تواند مصداق نعمت باشد و شكر مخصوص به خود را هم دارد ، از امام صادق عليه السلام نقل است كه فرمود : كَانَ رَسُولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ أَمْرٌ يَسُرُّهُ قَالَ: الْحَمْدُ للّه ِِ عَلَى هَذِهِ النِّعْمَةِ، وَ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ أَمْرٌ يَغْتَمُّ بِهِ قَالَ: الْحَمْدُ للّه ِِ عَلَى كُلِّ حَال . [٢] پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هر گاه با امرى [ شادى آفرين و ] خوشايند مواجه مى شد ، مى فرمود : «الحمدُ للّه على هذه النعمة» و چون با امر ناخوشايند روبه رو مى شد ، مى فرمود : «الحمدُ للّه على كلِّ حالٍ» . اين روش برخورد پيامبر صلى الله عليه و آله به ما نشان مى دهد كه هر چيزى و هر حادثه اى ، چه