در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٠٨

امام باقر عليه السلام مى فرمايد : پدرم ، امام سجّاد عليه السلام به من فرمود : «پسرم! مواظب باش با پنج گروه ، نه دوستى داشته باشى ، و نه با آنها هم سخن شوى و نه در راهى با آنان همراه شوى» . گفتم : پدر! آنان كيان اند؟ فرمود : «از دوستى با دروغگو بپرهيز ؛ زيرا دروغگو ، همچون سراب است : دور را براى تو نزديك جلوه مى دهد و نزديك را برايت دور مى نماياند . از دوستى با فاسق بپرهيز ؛ چرا كه تو را به لقمه اى يا كمتر از لقمه اى مى فروشد . از دوستى با بخيل بپرهيز ؛ زيرا تو را در زمانى كه بيشترين نيازمندى را به مال او دارى ، رها مى كند. از دوستى با احمق بپرهيز ؛ چرا كه احمق ، هر چند اراده سودرسانى به تو دارد ، امّا به تو زيان مى رساند . از دوستى با كسانى كه رابطه اش را با خويشان خود قطع كرده است ، بپرهيز ؛ چرا كه در سه آيه از قرآن ، مورد لعن قرار گرفته است ...» . [١] خداوند متعال مى فرمايد : «وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِى ءَايَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُواْ فِى حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ * وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِم مِّن شَىْ ءٍ وَلَـكِن ذِكْرَى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ . [٢] هر گاه كسانى را ديدى كه آيات ما را استهزا مى كنند ، از آنان روى بگردان تا به سخنى ديگر بپردازند ، و اگر شيطان از ياد تو ببرد ، هرگز پس از به ياد آمدن ، با اين جمع ستمگر منشين ، و بر افراد باتقوا [ اگر براى ارشاد و اندرز با آنان بنشينند ] ، چيزى از حساب [ و گناهِ ] آنان نيست ؛ ولى [ اين كار ، بايد براى ]يادآورى باشد . باشد كه [ بشنوند و ] تقوا پيشه كنند » . اهمّيت دوست و نقش انكارناپذير دوستى در فتار انسان ، بر كسى پوشيده نيست . لذا وقتى از اميرمؤمنان عليه السلام سؤال شد كه «بدترينِ دوستان كيان اند؟» ، فرمود :