اين تشبيه ، به نحو شايسته ، اثرپذيرى از دوستان را بيان مى كند . تأثير و نفوذ دوستان ، اين گونه در رفتار و سرنوشت انسان اقتضا مى كند كه در انتخاب دوست ، دقّت كنيم . جامع ترين ره نمود در باره شناخت دوستان شايسته ، از امام حسن مجتبى عليه السلام است. ايشان پس از آن مسموميتى كه به شهادتش منجر شد ، در بستر بيمارى افتاد . هنگامى كه جُناده به عيادت وى رفت ، امام به او چنين توصيه فرمود : با كسى همنشينى [ و دوستى ] كن كه : هرگاه با او همنشين شدى ، مايه آراستگى تو باشد ؛ و آن گاه كه خدمتش كنى ، نگهبان تو باشد ؛ و هرگاه از او يارى خواستى ، كمكت كند ؛ و هر گاه سخنى گفتنى ، تو را تصديق كند ؛ و هر گاه [ بر دشمن ] حمله بُردى ، بر قدرت تو بيفزايد ؛ و هر گاه دستت را به فضل و نيكى دراز كردى ، او هم دست پيش آورد ؛ و هر گاه در تو [ و زندگى ات ] رخنه اى پديد آمد ، آن را برطرف سازد ؛ و هر گاه از تو نيكى ديد ، آن را در شمار [ و حساب ]آورد ؛ و هر گاه چيزى از او طلبيدى ، عطا كند ؛ و هر گاه تو ساكت بودى [ و چيزى نخواستى ] ، او پيش قدم شود [ و نيازت را برطرف كند ] . [١] اينها اوصاف كسى است كه شايسته رفاقت و دوستى از ديدگاه امام حسن مجتبى عليه السلام است . هر اندازه دوستان ما از ايمان ، تقوا ، حُسن اخلاق و ديگر ويژگى هاى معنوى و ارزشى برخوردار باشند ، احتمال اين كه اخلاق و رفتار ما نيز طبق اصل اثر پذيرى و الگوپردازى شبيه آنها شود ، وجود دارد . از اين رو ، در روايات به دوستى و همنشينى با افراد مؤمن ، ديندار و خوش اخلاق ، توصيه شده و در مقابل ، از دوستى با افراد كم ظرفيت و بداخلاق كه خواسته يا ناخواسته ، تأثيرات منفى روى اخلاق و رفتار ما مى گذارند ، به شدّت نهى شده است . [٢]

[١] كفاية الأثر ، ص ٢٢٨ ؛ بحار الأنوار ، ج ٤٤ ، ص ١٣٩ ؛ مستدرك الوسائل ، ج ٨ ، ص ٢١١ .[٢] ر . ك : دوستى در قرآن و حديث ، ص ١٨٩ (احكام دوستى) .