در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ١٦٠

هر قدر بيشتر آماده درك تشابهات رويدادهاى تاريخى و شناخت همانندى خود با پيشينيان باشيم ، بهتر مى توانيم از تجارب آنها براى بهبود آينده خويش بهره بگيريم. [١] در حقيقت ، فرد مى تواند با فرارَوى و انتقال از حال به گذشته ، پيامدهاى رفتار خود را مستقيما تجربه كند . فرآيند انتقال، يك مسئله اساسى است. اين فرآيند، موجب مى شود كه فرد با قرار دادن خود به جاى ديگرانى كه قرن ها پيش از او مى زيسته اند ، اوضاع و شرايط آنها را درك نمايد و گويا مثل يكى از خود آنها شود . بنا بر اين ، وقتى فرد با تكنيك انتقال ، از حال به گذشته گذر مى كند و به حيطه تاريخى گذشتگان قدم مى گذارد، نوعى هماهنگى ميان خود و انسان هاى پيشين (امم سابقه) برقرار مى كند. در اين برخورد، همانندسازى كمك مى كند تا فرد جايگاه آنها را درك كند. همانندسازى كه در واقع، ثمره انتقال و خود را به جاى ديگرى (انسان هاى پيشين) گذاردن است، در سه زمينه بروز مى يابد : ١ . خود را به جاى ديگرى گذاردن از نظر ادراكى ؛ يعنى درك موقعيت از ديدگاه وى . در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است : إِنَّ دَاوُودَ عليه السلام خَرَجَ ذَاتَ يَوْمٍ يَقْرَأُ الزَّبُورَ، وَ كَانَ إِذَا قَرَأَ الزَّبُورَ لَا يَبْقَى جَبَلٌ وَ لَا حَجَرٌ وَ لَا طَائِرٌ وَ لَا سَبُعٌ إِلَا جَاوَبَهُ، فَمَا زَالَ يَمُرُّ حَتَّى انْتَهَى إِلَى جَبَلٍ، فَإِذَا عَلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ نَبِيٌّ عَابِدٌ يُقَالُ لَهُ حِزْقِيلُ، فَلَمَّا سَمِعَ دَوِىَّ الْجِبَالِ وَ أَصْوَاتَ السِّبَاعِ وَ الطَّيْرِ، عَلِمَ أَنَّهُ دَاوُودُ عليه السلام ، فَقَالَ دَاوُودُ: يَا حِزْقِيلُ، أَ تَأْذَنُ لِى فَأَصْعَدَ إِلَيْكَ؟ قَالَ: لَا، فَبَكَى دَاوُودُ عليه السلام ، فَأَوْحَى اللّه ُت إِلَيْهِ: يَا حِزْقِيلُ، لَا تُعَيِّرْ دَاوُودَ، وَ سَلْنِى الْعَافِيَةَ، فَقَامَ حِزْقِيلُ فَأَخَذَ بِيَدِ دَاوُودَ فَرَفَعَهُ إِلَيْهِ، فَقَالَ دَاوُودُ: يَا حِزْقِيلُ، هَلْ هَمَمْتَ بِخَطِيئَةٍ قَطُّ؟ قَالَ: لَا، قَالَ: فَهَلْ دَخَلَكَ الْعُجْبُ مِمَّا أَنْتَ فِيهِ مِنْ عِبَادَةِ اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ؟ قَالَ: لَا، قَالَ: فَهَلْ رَكَنْتَ إِلَى الدُّنْيَا فَأَحْبَبْتَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْ شَهْوَتِهَا وَ لَذَّتِهَا؟ قَالَ: بَلَى رُبَّمَا عَرَضَ بِقَلْبِى، قَالَ: فَمَا ذَا تَصْنَعُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ؟ قَالَ: أَدْخُلُ هَذَا الشِّعْبَ فَأَعْتَبِرُ بِمَا فِيهِ. قَالَ: فَدَخَلَ دَاوُودُ النَّبِىُّ عليه السلام الشِّعْبَ فَإِذَا سَرِيرٌ مِنْ حَدِيدٍ عَلَيْهِ جُمْجُمَةٌ بَالِيَةٌ وَ عِظَامٌ فَانِيَةٌ، وَ إِذَا لَوْحٌ مِنْ حَدِيدٍ فِيهِ كِتَابَةٌ، فَقَرَأَهَا دَاوُود . [٢]