در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ١٤٨
پايدار و واقعى را برگزيند . تقريباً در همه حوزه هاى روان شناسى ، توانايى پيش بينى پيامد و تأثير آن در تنظيم رفتار ، مورد بررسى و مطالعه قرار گرفته است. روان شناسان اذعان دارند كه توانايى پيش بينى پيامد مى تواند در ارزيابى و مقايسه پيامدها با هم و انتخاب پيامدهاى لذّت بخش و پايدار به افراد كمك كند. براى نمونه ، روان شناسان رشد ، توانايى هاى نمادين كودكان را براى به تصوير كشيدن ذهنىِ آينده مطالعه كرده اند و روان شناسان شناختى ، بررسى كرده اند كه افراد چگونه اين توانايى را براى انتخاب لذت هاى آنى و زودگذر يا لذت هاى پايدار آينده ، به كار مى برند . [١] روان شناسان بالينى به مراجعان خود ، كمك مى كنند تا موقعيت هاى آينده را پيش بينى كنند و براى سازگارى با اين موقعيت ها و اداره موفقيت آميز آنها ، از مهارت هاى لازم بهره گيرى نمايند. روان شناسان شخصيت ، توانمندى افراد را براى پيش بينى آينده و پيامد رفتارهايشان مطالعه كرده اند. از منظر روان شناسى ، دست كم ، چهار ديدگاه نظرى مى تواند مبيّن اثر پيش بينى پيامد بر تنظيم رفتار باشد : نخست ، آن كه پيش بينى پيامد با نزديك نمايى هدف و آگاه سازى فرد از چگونگى دستيابى به آن ، احساس خودكارآمدى وى را افزايش مى دهد. بندورا (١٩٨٦ م ) معتقد است پيش بينى پيامد به عنوان فرآيند خودتنظيم و اثربخش ، موجب انتخاب بهترين عملكرد در هر موقعيت مى شود. نقش پيش بينى پيامد در تنظيم رفتار ، به حدّى مهم است كه تيلور و اشنايدر (١٩٨٩ م ) خودتنظيمى را فرآيند پيش بينى پيامد دانسته اند. دوم ، آن كه پيش بينى پيامد ، گام هاى لازم را براى رسيدن به اهداف برجسته ، استوار مى سازد و اراده را براى آغاز رفتارهاى هدفمند ، تقويت مى كند . سوم ، آن كه پيش بينى پيامد ، احتمال ذهنى (يعنى احتمال رخ دادن رويدادى كه از
[١] پرورش انگيزه در دانش آموزان ، ص ١١٠ و ١١٢ ؛ انگيزش در آموزش و پرورش ، ص ١٦١ و ١٦٢ .[٢] . goal valu.[٣] انگيزش و هيجان ، ص ٥٠٤ ـ ٥٢٨ .[٤] همان ، ص ٦٥٠ و ٦٥١ .