در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ١٤١
به بندگان خود ، مِهربان و دلسوز است و همواره خير و صلاح آنها را مى خواهد ، عوامل مهمّى در بروز رفتارهاى اجتماعى مطلوب اند . باور به دنياى عادلانه ، ناشى از خوش بينى كلّى نسبت به آينده است كه ارتباطى با تبعيت از آموزه هاى دينى ندارد. كسانى كه به لحاظ حالات خُلقى ، خوش بين هستند ، كمتر از كسانى كه بدبين هستند ، پيامد رفتارهايشان را منفى ارزيابى مى كنند. [١] يافته ها نشان مى دهند كه انتظار مطلوبيت ، اميد و خوش بينى نسبت به آينده ، در خُلقيات و حالات روانى ما تأثير مثبت دارند . مارتين سليگمن و همكارانش ، مطالعات روان شناختى زيادى انجام داده اند كه نشان مى دهد «خوش بينى» و «بدبينى» ، دو متغير اساسى در نحوه پيش بينى پيامدها هستند . آدم هاى بدبين ، پيش بينى مى كنند كه هرگز به خواسته ها و انتظارات واقعى خود نمى رسند. از اين رو در زندگى خود ، با مشكلات روانى بسيارى روبه رو مى شوند. خوش بينى ، به افراد كمك مى كند كه به آينده رو بياورند ، مثمر ثمر و بارور شوند و زندگى سالم تر و شادترى داشته باشند. [٢] خوش بينى نسبت به آينده و انتظار فرج ، يكى از ويژگى هاى دين مبين اسلام است. بخشى از تعليمات و آموزه هاى اين مكتب ، مسلمانان را به آينده درخشان و فضاى سرشار از عدالت كه در آن از ظلم و زور و ظلمت نشانى نيست ، فرا مى خواند. تحقيقات نشان مى دهند اميدوارى ، خوش بينى نسبت به آينده و انتظار پيامدهاى خوشايند در زندگى ، با موفقيت و سلامت روانى ، رابطه مثبت دارند . [٣] از اين رو ، روان شناسان براى درمان افسردگى و پيشگيرى از بسيارى اختلافات روانى ، مقررات و دستورالعمل هايى را براى تقويت حسّ اميدوارى و خوش بينى نسبت به آينده به افراد مى آموزند. بنا بر اين ، از يك طرف ، اين ره نمودها را هم مى توان از آموزه هاى دينى استنتاج كرد و هم از تحقيقات تجربى كه بر خوش بينى و مثبت انديشى در باره آينده تأكيد دارند .
[١] غلبه بر نوسانات خلقى ، ص ٨١ ـ ٩٤ .[٢] احساس بهتر ، بهتر شدن، بهتر ماندن ، ص ٢٥٥ و ٢٥٦ .[٣] ر.ك : اميد زندگى .