مراد از انتظار كشيدن عاقبت ها ، ملاحظه عاقبت كارها و برگزيدن چيزى است كه عاقبت آن خوب باشد و زيان و خسرانى نداشته باشد . وى سپس به اين نكته اشاره مى كند كه : گويا هر كسى بر حسب طبع ، انتظار چيزى را دارد كه در آن براى او ضررى نباشد . [١] در ادبيات دينى ، گاهى از اين انتظار ، به «رجاء» تعبير مى شود كه نقطه مقابل آن ، «خوف» است. خوف و رجا يا بيم و اميد ، دو حالت انفعالى هستند كه در اثر پيش بينى پيامد ، حاصل مى شوند و آثار قابل توجهى بر اعمال و رفتار انسان دارند. رجا يا اميدوارى ، زمانى رخ مى دهد كه انسان ، پديد آمدن حالت خوشايندى را انتظار داشته باشد كه وقوع آن ، قطعى نيست. هر چه احتمال و انتظار وقوع امرِ خوشايند بيشتر باشد ، اشتياق انسان بيشتر است و انگيزه تلاش براى دسترس به آن افزايش مى يابد. خوشايندترين چيزى كه انسان مؤمن انتظار آن را دارد ، رسيدن به رضاى پروردگار است و چون به رحمت و مغفرت خداوند ايمان دارد ، در هر شرايطى اين اميد و انتظار را در دل خود مى پرورد و براى تحقق آن تلاش مى كند. از اين رو ، اميد به رحمت و غفران خداوند را مى توان يكى از متغيرهاى اساسى در پيش بينى پيامد ، تلقى كرد.

اميدوارى به رحمت الهى

افرادى كه اعتقاد راسخ به دنياى عادلانه دارند و به غفران و رحمت الهى اميدوارند ، اهمّيت ذهنى بالايى براى نگرش خوش بينانه نسبت به پيامد رفتارهايشان قائل هستند. از نظر آنان ، نمونه هاى افسردگى و اختلالات روانى كه در اثر ترس از آينده در زندگى روزمرّه ديده مى شود ، نتيجه نااميدى و تصوير منفى و بدبينانه از خداست. نتايج تحقيقى كه توسط ريان (٢٠٠٠ م ) اجرا شد اين فرضيه را ، مورد تأييد قرار داد . تحقيق وى نشان داد اعتقاد به دنياى منصفانه و پذيرش اين كه خداوند رئوف ، نسبت

[١] همان جا .