مَن يُجَرِّب يَزدَد حَزما . [١] هر كه زياد تجربه كند ، حزمش (دورانديشى اش) بيشتر مى شود. چنان كه از ظاهر روايت استفاده مى شود ، مراد ، ترغيب به تجربه شخصى است و اين كه آن ، موجب افزايش حزم و دورانديشى مى شود. اگر ميزان تجربه زياد باشد ، فرد ، رويدادهاى آينده را با موقعيت هاى مشابهى كه شخصاً با آن مواجه شده است ، مقايسه مى كند و با مجسم كردن آن موقعيت ها و مرور انديشه ها و احساساتى كه با آن تجربه همراه بوده است ، امكان بررسى و تفكر در باره رفتارهاى كنونى فراهم مى شود. تعابير به كار رفته در روايات ، از قبيل : بررسى كردن ، [٢] انديشيدن ، [٣] ديدن ، [٤] تدبُّر [٥] و مانند آن ، اغلب در مورد رأى و تفكر شخصى به كار مى رود و اين ، نشان مى دهد كه تفكر ـ كه به معناى تجزيه و تحليل شخصىِ مسائل است ـ يك بُعد مهم و اساسى اصل «پيش بينى پيامد» را تشكيل مى دهد .

٢ . مشورت با ديگران

مشورت ، پيش زمينه مهمّى براى تنظيم رفتار است. تجارب روزمرّه ، نشان مى دهند كه مردم نسبت به مشورت و نظرخواهى از ديگران ، تمايلى از خود نشان نمى دهند ؛ امّا در آموزه هاى دينى ، مشورت به عنوان يك راه كار مهم در زندگى ، معرّفى شده است. خداوند در وصف بندگان شايسته خود مى فرمايد:

[١] غرر الحكم ، ح ٧٩٨٦ .[٢] امام على عليه السلام : «أعقل الناس أنظر هم فى العواقب» (غرر الحكم ، ح ٣٣٦٧) ؛ «ليس بحازمٍ من لم ينظر فى العواقب» (الأمالى ، طوسى ، ص ٣٠١ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ١٩٧ ) .[٣] امام على عليه السلام : «من فكّر فى العواقب ، أمن المعاطب» (غرر الحكم ، ح ٨٥٤٠ ) .[٤] امام على عليه السلام : «روِّ قبل العمل ، تنج من الزلل» (همان ، ح ٥٤٠١ ) .[٥] «إذا هممتَ بأمرٍ فتدبّر عاقبتهُ » (المحاسن ، ج ١ ، ص ١٦ ؛ كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ٤ ، ص ٤١٠ ؛ وسائل الشيعة ، ج ١٥ ، ص ٢٨٢ ) ؛ «التدبير قبل العمل ، يؤمنك من الندم» (كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ٤ ، ص ٣٨٨ ؛ تحف العقول ، ص ٩٠) .