خداوند ، روزه را بِدان جهت واجب نمود كه دارا و ندار يكسان شوند ؛ زيرا تا وقتى دارا گرسنگى را لمس (تجربه) نكند ، به حال فقرا رحم نمى كند . از اين جهت ، خداوند خواسته است بين بندگان خود ، مساوات برقرار كند و اغنيا با روزه گرفتن ، از حال فقرا باخبر شوند و دلشان براى گرسنگان به رحم آيد . امام حسن عسكرى عليه السلام نيز در بيان علّت واجب شدن روزه مى فرمايد : لِيَجِدَ الغَنِىُّ مَسَّ الجُوعِ فَيُمُنَّ عَلَى الفَقِيرِ . [١] تا توانگر ، درد گرسنگى را بچشد و در نتيجه به نيازمند ، كمك كند. روزه دارى در تنظيم نيازهاى زيستى نيز مفيد است . در برخى روايات ، پس از بيان اين كه روزه در كنترل شهوات مؤثر است ، به اين نكته تصريح شده كه روزه دارى و تجربه تشنگى و گرسنگى ناشى از آن ، جهتگيرى اعمال آينده انسان را نيز مشخص مى كند . [٢] از اين روايات به خوبى دانسته مى شود كه «تجربه پيامد» به عنوان يك اصل بنيادى در تنظيم رفتار ، مورد تأييد اسلام است ؛ زيرا هر چند ممكن است با توصيف حال گرسنگان و محرومان ، مردم متمكّن را متوجه حال آنها ساخت ؛ ولى اگر مسئله ، جنبه حسّى و تجربى به خود بگيرد و افراد ، پيامد روزه دارى را تجربه كنند ، اثر بيشترى خواهد داشت . روزه با محدوديت ها و محروميت هاى موقّت خود ، به روح و جسم انسان ، توان بازدارى مى دهد. جمله «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» در آيه ١٨٣ سوره بقره ، اشاره به همين حقيقت دارد . روزه از طريق تجربه گرسنگى و تشنگى و خوددارى از ساير لذايذى كه بايد از آنها اجتناب كرد ، روح و اراده افراد روزه دار را تقويت مى كند . روى اين اصل ، مقصود از روزه دارى و تشنگى و گرسنگى كشيدن ، به دست گرفتن زمام نفس سركش

[١] الأمالى ، صدوق ، ص ٩٧ ؛ كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ٢ ، ص ٧٣ ؛ بحار الأنوار ، ج ٩٦ ، ص ٣٦٩ .[٢] امام رضا عليه السلام : «وعلّة الصوم لعرفان مسّ الجوع و العطش ليكون العبد ذليلاً مسكينا مأجورا محتسبا صابرا فيكون ذلك دليلاً له على شدائد الآخرة مع ما فيه من الانكسار فى الشهوات» (عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج ١ ، ص ١٢٣ ؛ بحار الأنوار ، ج ٦ ، ص ٧٩ ) .