مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٣٨ - ٤ رسالة فى مباحث الحمل

اين نظر كانت درباره مسأله وجود را تقريبا همه علماى تجربى پس از وى پذيرفته‌اند و قائل شده‌اند كه وجود در همه جا حالت) Copula (دارد يعنى ربط محض است و هيچ كجا محمول حقيقى نيست، يعنى وجود همواره به معناى «استى» مى‌باشد، نه به معناى «هستى». اينكه پديدارشناسان وجود را دربست در اختيار فنومن) Phenomenon (گذاشته‌اند، به همين دليل است. در فنومن وجود به‌هيچ وجه حالت محمولى ندارد. اين رشته از سخن در انتولوژى غربى تا امروز امتداد يافته است. تئورى توصيفى راسل) Description Theory (و نيز ورثه علمى او از قبيل كواين) Quine (در اين سخن كه «معناى وجود براى اشياء فقط ارزش متغيرات منطق است و بيشتر از اين نيست» همگى مبتنى بر تلقى Copula- ربط محض- از وجود است. [١] مقايسه آراء حكيمان مسلمان با فلاسفه غربى پرده از برترى تأملات مباحث هستى‌شناسى اسلامى برمى‌دارد.

بحث تفصيلى درباره آراء ابتكارى حكيم مؤسس در باب وجود رابط و تحليل انتقادى نظريات وى را مستقلا در كتابى مختص به آراء آقا على مدرس طهرانى مطرح كرده‌ايم.

٤. رسالة فى مباحث الحمل‌

آقا على مدرس نام اين رساله را در ضمن بيان آثارش در رساله سرگذشت ذكر نكرده، در ديگر آثارش نيز به آن اشاره نكرده است. عليرغم تفحص فراوان، از اين رساله نسخه خطى كاملى بدست نياورديم. تنها نسخه خطى بدست آمده از اين رساله بخشى از آن است، از آغاز تا اواسط فصل نهم (تا قوله «بان يكون احدهما عرضيا للاخر هذا كلامه بعين عبارته») بدون هيچ توضيحى در اول و آخر آن دال بر اين كه مطالب مذكور چيست و متعلق به كدام اثر است. تنها در آغاز اين مجموعه آمده است كه از آثار آقا على مدرس زنوزى است: مجموعه خطى شماره ٥٥٨٨ كتابخانه عمومى آيت الله مرعشى نجفى در قم، ورق ١٣٦ تا ١٤٢ با خطى نه‌چندان دلپذير. (ش)

[١]. «بحث تطبيقى در وجود رابط» نخستين بار توسط دكتر مهدى حائرى يزدى در كتابهاى كاوشهاى عقل نظرى، (ص ١٠٦- ١١٥) و هرم هستى (ص ١٢- ٢١ و ٢٨- ٣٧) مطرح شده است.