بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٩٧ - استنتاج

اين‌همه زهر را چگونه نوش كردى و اينهمه قهر را چگونه لطف پنداشتى؟ اين صبر تو چه صبرى است؟! و اين صبورى تو براى چه بود؟! چرا براى فرار از اين‌همه رنج بهانه‌اى نياوردى؟

لقمان در پاسخ گفت:

استنتاج‌

يكى از كلمات آشناى به ذهن و جارى بر زبان‌ها، كلمه «شكر» است، همه با اين كلمه آشنا هستيم و در شبانه‌روز بارها در گفتار و عمل از اين كلمه و يا كلمات مشابه آن؛ از قبيل تشكر مى‌كنم، متشكرم، ممنونم، سپاسگزارم و ... استفاده مى‌كنيم.

معنى اين كلمه، همان است كه در ذهن شما تبادر مى‌كند و از وجنات شما هنگام شكرگزارى مشخص مى‌گردد؛ يعنى اعتراف به نعمت توأم با نوعى تعظيم، و اين اعتراف گاهى تنها در محدوده قلب است و گاهى از قلب تجاوز كرده بر زبان جارى مى‌گردد و گاهى هم شكر، اعتراف به نعمت با جوارح و اعضا است و آن تلافى نعمت به قدر قدرت است.

شكر به معنى فوق مى‌تواند هم نسبت انسان از انسان باشد و هم نسبت انسان از خدا باشد و هم نسبت خدا از انسان.

اما آنجا كه شكر نسبت انسان از انسان است، شكر مجازى است نه حقيقى؛