بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٥٧ - به نكات زير توجه كنيد

استنتاج‌

رعايت تناسب حجم ظرف و مظروف يكى از اصولى‌ترين كارهايى است كه ما در تمام ابعاد زندگى مادى و معنوى خود نيازمند به آن هستيم.

به نكات زير توجه كنيد:

اگر كسى توان انجام نوافل و عبادات مستحبى را ندارد، او را مجبور به انجام آنها بكنند، از انجام واجبات هم بازمى‌ماند.

اگر كسى براى درك مسائل غامض علمى، بيش از اندازه به خود فشار بياورد نتيجه عكس خواهد گرفت.

اگر شخصيت‌باخته‌ها به پست و مقامى برسند، تعادل روانى خود را با اظهار خودبرتربينى از دست خواهند داد.

اگر نيازمند كم‌ظرفيت، احساس بى‌نيازى كند، سر به طغيان برخواهد داشت.

و .... بنابراين، عدالت در روند كارهاى فردى و اجتماعى، مادى و معنوى، چنين اقتضا مى‌كند كه شايستگى‌ها در بايستگى‌ها رعايت گردد. پس اگر به كسى كه شايستگى تصدّى پست وزارت را دارد، پست معاونت وزير را بدهند، در حق او ظلم شده است، و اگر به او پست رياست‌جمهورى را بدهند در حق او و جامعه خيانت روا داشته‌اند.

و اگر توپى را كه بايد ده درجه باد كرد، چند درجه كمتر باد كنند قابل استفاده نيست؛ چنانكه اگر چند درجه بيشتر باد شود مى‌تركد.

پس باز به اين نتيجه مى‌رسيم كه: رعايت تناسب حجم ظرف و مظروف، يكى از اصولى‌ترين كارهايى است كه ما در تمام ابعاد زندگى بدان نيازمنديم.

و اهميت اين نياز در مسائل معنوى، بيش از مسائل مادى به نظر مى‌رسد، چنانكه حضرت موسى ٧ در مبارزه خود با فرعون و تبليغ دين الهى خود، اوّل تقاضايى كه از خدا مى‌كند اين است كه مى‌گويد: