بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٢٤ - سومين مرحله پيرى

اگر ما بخواهيم كيفيت و چگونگى دوران كهولت و حالتى كه يك انسان اين چنينى دارد را به خوبى در ذهن تصوّر كنيم، بايد به تعبيرى كه قرآن از اين مرحله از عمر انسان دارد، بيشتر توجه كنيم. قرآن براى به تصوير كشيدن مرحله «ارذل العمر» مى‌فرمايد:

وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ ...[١].

«هركس را كه طول عمر دهيم، در آفرينش واژگونه مى‌كنيم.»

قابل‌توجه اينكه در معناى «ننكّسه» فرمودند: يعنى وارونه كردن يك چيز به‌طورى كه پايينش بالا و بالايش پايين و يا مقدمه‌اش آخر و آخرش اوّل قرار بگيرد.[٢]

بنابراين وقتى خدا به كسى طول عمر بيش از حد بدهد، او در آفرينش واژگونه خواهد شد، كنايه از اين است كه او از نظر جسم و روح سير نزولى را آغاز مى‌كند و به تدريج مى‌رسد به همان نقطه‌اى كه اوّل بود؛ يعنى مى‌رسد به مرحله كودكى و طفوليت: اگر در طفوليت از نظر جسم ضعيف بود؛ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْفٍ ...[٣]

در كهولت نيز از نظر جسم ضعيف خواهد شد؛ ... ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفاً ...[٤]

اگر در طفوليت ناآگاه و جاهل بود؛ ... لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً ...[٥]

در كهولت نيز آگاهى‌ها و دانسته‌هاى خود را از دست مى‌دهد؛ ... لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً ...[٦]

اگر در طفوليت مورد ترحم بود؛ ... لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ‌

[١] - يس: ٦٨

[٢] - اقرب الموارد.

[٣] - روم: ٥٤

[٤] - روم: ٥٤

[٥] - نحل: ٧٨

[٦] - نحل: ٧٨