بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٨٩ - استنتاج

بنابراين، همچنانكه دم حيوان از حيوان جدا نمى‌شود «گناه» يا بهتر بگوييم نتيجه و اثر سوء گناه از گناهكار جدا نخواهد شد همچنان به دنبال او خواهد بود تا اينكه روزى دامان گناهكار را بگيرد و او را به مكافات عملش برساند، حال آن روز چه روزى خواهد بود؟ بستگى دارد به رابطه كيفى گناه با گناهكار و ارتباط اين دو با مجازات تشريعى و تكوينى گناه.

براى توضيح مطلب بايد گفت:

قرآن، مصيبت‌ها و گرفتارى‌هاى انسان را به دو بخش كلّى تقسيم مى‌كند؛ بخشى از مصائب و گرفتارى‌هاى فردى و اجتماعى، ربطى به اعمال سوء انسان‌ها ندارد و آن مصائبى است مقدّر و در لوح محفوظ ثبت شده است؛ چنانكه قرآن كريم مى‌فرمايد:

ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ[١]

«هيچ مصيبتى در زمين و نه در وجود شما روى نمى‌دهد، مگر اينكه همه آنها قبل از آنكه زمين را بيافرينيم در لوح محفوظ ثبت است و اين امر براى خداوند آسان است.»

و بخشى ديگر از مصائب و گرفتارى‌هاى فردى و اجتماعى است كه نتيجه اعمال سوء انسان است، در واقع اين گرفتارى‌ها عكس‌العمل گناهانى است كه به شكل‌هاى مختلف، انسان را مورد عقوبت قرار مى‌دهد.

فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا ...؛[٢] «سپس سيئات اعمالشان به آنها رسيد.»

وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ[٣]

[١] - حديد: ٢٢

[٢] - زمر: ٥١

[٣] - شورى: ٣٠