بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٨٨ - استنتاج

وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ ...[١]

«ما آسمان و زمين و آنچه ميان آنهاست را نيافريديم مگر به حق.»

و همه مخلوقات براساس هدايت تكوينى، راهى را طى مى‌كنند كه از ابتداى خلقت براى آنان ترسيم شده است:

رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى‌[٢]

«پروردگار ما آن كسى است كه به هر موجودى آنچه را لازمه آفرينش او بود داد و سپس هدايتش نمود.»

در كنار اين هدايت، هدايت ديگرى نيز مطرح است كه شارع مقدس براى همگان تشريح نموده كه در لسان شرع آن را «هدايت تشريعى» مى‌نامند.

ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ‌[٣]

«اين كتاب- قرآن- ترديدى در آن نيست و وسيله هدايت پرهيزكاران است.»

تمامى اوامر و نواهى شارع مقدس، در قالب احكام خمسه؛ «واجب»، «مستحب»، «حرام»، «مباح» و «مكروه» از اين نوع هدايت بشمار مى‌رود، هر نوع انحراف و تجاوز از خط ترسيم‌شده اين دو هدايت، در فرهنگ اسلام «گناه» ناميده مى‌شود. در لسان عرب يكى از نام‌هاى گناه «ذنب» است، گناه را از آن جهت «ذنب» مى‌گويند كه «ذنب» به‌معناى دم حيوان و دنباله هرچيزى است و بقول «راغب»:

«يستعمل في كلّ فعل يستوخم عقباه اعتبارا بذنب الشّي‌ء».

«هر فعلى كه عاقبتش وخيم است، آن را ذنب گويند؛ زيرا كه جزاى آن مانند دم حيوان در آخر است.»

[١] - حجر: ٨٥

[٢] - طه: ٥٠

[٣] - بقره: ٢