بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٨٧ - ٤ - مست قدرت

استنتاج‌

مست به كسى گفته مى‌شود كه آگاهى و هوش از سرش پريده باشد، در حدّى كه قدرت تميز خوب و بد را نداشته باشد. عوامل مست‌كننده انسان زيادند، از آنجمله است:

١- مست شراب:

وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً ...[١]

«و از ميوه‌هاى درختان نخل و انگور مسكرات- مست‌كننده‌هاى ناپاك- مى‌گيرند.»

٢- مست ثروت:

إِنَّ قارُونَ كانَ مِنْ قَوْمِ مُوسى‌ فَبَغى‌ عَلَيْهِمْ وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ ...[٢]

«قارون از قوم موسى بود اما بر آنها ستم كرد، ما آنقدر از گنج‌ها به او داده بوديم كه حمل صندوق‌هاى آن براى يك گروه زورمند مشكل بود.»

٣- مست زيبايى و شهوت:

وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوابَ وَ قالَتْ هَيْتَ لَكَ ...[٣]

«و آن زن كه يوسف در خانه او بود، از او تمنّاى كامجويى كرد و درها را بست و گفت بشتاب به سوى آنچه براى تو مهيّا است.»

٤- مست قدرت:

فَحَشَرَ فَنادى‌* فَقالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى‌[٤]

[١] - نحل: ٦٧

[٢] - قصص: ٧٦

[٣] - يوسف: ٢٣

[٤] - نازعات: ٢٣ و ٢٤