بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٨٥ - استنتاج

و «متاع غرور[١]» و «فريبنده و گول‌زننده‌[٢]» و «ناپايدار و زودگذر[٣]» و ... است و كم هستند افرادى كه دنيا را با اين ديدگاه باور كنند و با شكستن ديواره‌هاى ضخيم شك و ظن و اوهام، حقيقت حيات را خارج از اين زندگى دنيا جستجو نمايند.

*** در اين حكايت جوان كنايه است از شك و ترديد سالك مبتدى‌

ماهيگير، كنايه است از قطع و يقين سالك منتهى‌

رودخانه، كنايه است از دريافت‌هاى جارى در جويبار فكر سالك‌

انگشترى، كنايه است از جايگاه ارزشى سالك منتهى‌

و ديو، كنايه است از اوهام و پندارها.

مولانا با بيان اين تمثيل، راه واقعى سلوك را براى سالك الى اللّه اينگونه ترسيم مى‌كند كه: رمز موفقيت سالك در طريق سلوك، پاكسازى اوهام و ترديد از درونخانه قلب و ذهن است، اگر اين پرده‌ها از هم پاره شود و اين توده‌هاى ابر ظلال پراكنده گردند، خورشيد «يقين» در معرض ديد سالك قرار مى‌گيرد.

پس اى سالك، بايد تلاش كنى كه خود را به خورشيد يقين برسانى تا اوهام درونيت در پرتو انوار آن مضمحل گردد.

[١] - حديد: ٢٠

[٢] - لقمان: ٣٣

[٣] - كهف: ٤٥