بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٦٨ - استنتاج

سازى و نقش و نگارهاى فريبنده و اداى اصطلاحات دهن پركن و ... مى‌ديدند، ولى روميان ارزش علم و عالم را از منظر خودسازى و صيقل دادن روح از همه زنگارهاى غيرخدايى مشاهده مى‌كردند و امتيازى كه علماى رومى از اين طريق دريافته‌اند، عبارتند از:

١- هروقت كه اراده كنند حقايق ناديدنى را مشاهده خواهند كرد.

٢- از مرحله لفّاظى و قشرگرايى گذشته به حقيقت حقايق رسيدند.

٣- ابرهاى تشكيك و ترديد از آسمان جان آنان پراكنده شد و خورشيد قرب الى اللّه سراسر وجود آنان را روشنى بخشيد

٤- عشق و علاقه آنان به لقاء اللّه وحشت مرگ را بازيچه دست آنان قرار داد و بر خلاف عموم مردم هراسى از مرگ ندارند.

٥- لباس تقوى و تهذيبى كه بر تن پوشيده‌اند شخص و شخصيت آنان را از شرّ خنّاسان انس و جن در امان داشته است و صدمات احتمالى تنها بر صدف وجود آنان وارد مى‌شود نه بر گوهر شخصيت آنان.

٦- آنان با پشت كردن به قيل و قال مدرسه، حال را بر قال و محو را بر صحو ترجيح داده‌اند، مستغنى از عالم و آدم، فقر و نياز به درگاه بى‌نياز را فخر مى‌دانند.