بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٧٩ - استنتاج

عكس‌العملى كه مردم در مقابل حركت الهى رهبران معنوى انجام مى‌دهند از دو حال خارج نيست:

حالت اول: ... فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ ... گروهى راه هدايت را پذيرفتند و موجوديت فردى خود را فداى بقاى موجوديت جامعه كردند، يا بهتر بگوييم آنان با اين كار، قطره وجود خود را وصل به درياى هستى نمودند و براى هميشه ماندگار شدند.

حالت دوم: ... وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ ...[١] گروهى هم ضلالت و گمراهى دامانشان را گرفت و با انگيزه اصل بقاى موجوديت و حفظ ذات شخصى خود، موجوديّت جامعه را ناديده گرفتند و با اين كار قطره وجود خود را متعفن ساختند، غافل از اينكه هاديان طريقت از سوى خدا هدفى جز نجات آنان از باتلاق «من» و تبديل اين باتلاق به گلزار معرفت و عرفان نداشتند.

و براى اين هدف بود كه خداوند بازهاى بلندپرواز آسمان فهم و عرفان را در خراب‌آباد دنيا گسيل داشت تا مكتب‌ ... وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ ...[٢] را در پيش روى اين جغدان «امى» بازگشايد و آنان را سلمان‌وار به سراپرده اسرار خويش رهنمون سازد.

خوشا به‌حال آنكس كه سخن اين دلسوزان طريقت را فهم كند و ذره وجود خود را به آفتاب وصال ملحق سازد.

[١] - نحل: ٣٦

[٢] - جمعه: ٢،« و آنها را پاكيزه كند و كتاب و حكمت بياموزد.»