بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣١٩ - علائم حماقت

علائم حماقت:

حماقت علائم بسيارى دارد؛ از آن جمله فرمودند:

«الأحمق من يسبق كلامه فكره»؛ «احمق كسى است كه قبل از آنكه بينديشد و فكر كند سخن مى‌گويد» و تأمل ندارد بر اينكه فكر كند سخنش صواب است يا خطا.

در روايات آمده است كه: زيد بن صوحان عبدى از حضرت على ٧ پرسيد:

أىّ النّاس أحمق؟ قال ٧: «ألمغترّ بالدّنيا و هو يرى ما فيها من تقلّب أحوالها».[١]

«چه كسانى احمق هستند؟ حضرت فرمود: كسانى كه تحولات و دگرگونى‌هاى دنيا را به چشم مى‌بينند و باز به آن فريفته مى‌شوند.»

آيا مى‌توان نقش تأثير دوست در زندگى انسان را منكر شد؟ انكار اين حقيقت، انكار بديهى‌ترين مسائل زندگى است كه اين نيز از علائم حماقت بشمار مى‌آيد! زيرا تجربه تاريخ زندگى گذشتگان و حال، نشان داده است كه اكثر قريب به اتفاق سعادت و شقاوت انسان‌ها نتيجه انتقال حالات روانى و اخلاقى دوستى بر دوست ديگر است مگر نگفته‌اند:

مگر نه اين است كه يكى از عوامل حسرت در روز قيامت، حسرت انسان‌هايى است كه به جهت معاشرت با دوستان بد، عمر خود را سپرى نمودند؟

وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى‌ يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا* يا وَيْلَتى‌ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا[٢]

«و به خاطر بياور روزى را كه ظالم دست خويش را از شدت حسرت به دندان مى‌گزد و مى‌گويد: اى كاش با رسول خدا راهى برگزيده بود. اى واى بر من، كاش‌

[١] - بحار الأنوار ج، ج ٧٧، ص ٣٨٠

[٢] - فرقان: ٢٧ و ٢٨