بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٠ - استنتاج

حكايت ٦

خليفه به ليلى‌[١] گفت: آن ليلى تو هستى كه از عشق تو، مجنون پريشان و سرگردان گشته است؟ تو كه در زيبايى از زيبارويان ديگر زيباتر نيستى!

ليلى پاسخ داد: خاموش باش تو مجنون نيستى تا بدانى ليلى كيست.

استنتاج‌

در اين حكايت خليفه كنايه از ادراك ذهنى انسان است.

ليلى، كنايه از حقيقت دنيا است.

مجنون، كنايه از ادراك حسّى انسان است.

[١] - ليلى عامريه دختر مهد بن سعد عامرى از قبيله بنى عامرين صعصعه و دختر عمو و معشوق قيس بن ملوح عامرى مشهور به مجنون است. پدر و مادرش پس از آگاهى از عشق آنان، مانع ملاقاتشان گرديدند و ليلى را به اجبار، وادار به ازدواج با مردى به نام ابن سلام كه از قبيله بنى اسد بود كردند. ليلى از دورى معشوق و سوز و گداز عشق بيمار شد و پيش از مجنون مرد. مرگ مجنون را بين سال‌هاى ٦٥ يا ٦٨ يا ٨٠ هجرى به سن چهل و پنج سالگى نوشته‌اند.( تاريخ برگزيدگان)