بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٦٥ - استنتاج

استنتاج‌

كسب آگاهى و دانش يكى از امتيازاتى است كه خداوند بزرگ از ميان همه مخلوقات خود به انسان اختصاص داده است. چنانكه قرآن مى‌فرمايد:

وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ...[١]

«و علم اسماء- اسرار آفرينش- را همگى به آدم آموخت.»

و باز مى‌فرمايد:

خَلَقَ الْإِنْسانَ* عَلَّمَهُ الْبَيانَ‌[٢]

«- خداوند- انسان را خلق كرد* و به او بيان- مبيّن چيزها- را آموخت.»

شكوفايى اين استعداد يا از قوّه به فعليّت رساندن اين امتياز، از دو طريق براى انسان ميسور است؛ اول: از طريق تعليم و تعلّم. دوم: از طريق تهذيب و تهذّب. ولى چيزى كه هست، تحصيل علوم و دريافت آگاهى‌ها از طريق تعليم و تعلّم به تنهايى انسان محصّل را ملتزم به هدايت نمى‌كند (گرچه در ارائه طريق مؤثر است) چنانكه‌

[١] - بقره: ٣١

[٢] - الرحمان: ٣ و ٤