بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٩٠ - استنتاج

ناراحت شد و از اينكه تكرار اشتباه او سبب مرگ طوطى زيبايش شد، آزرده‌خاطر گرديد، لاجرم در قفس را گشود و تن بى‌جان طوطى را از قفس به گوشه‌اى پرتاب نمود در آن لحظه طوطى زنده شد و به شاخه درختى پر كشيد.

بازرگان از كار طوطى حيران شده رو به وى كرد و گفت: اى حيوان بگو ببينم اين چه كارى بود كه كردى؟ مگر طوطيان به تو چه آموختند كه تو اينچنين خود را از قفس نجات دادى و مرا در فراقت سوختى؟

استنتاج‌

در اين حكايت بازرگان كنايه از نفس خودخواه و منفعت‌طلب انسان است.

طوطى، كنايه از روح انسان‌

قفس، كنايه از تن انسان‌

و طوطيان، كنايه از انبيا و اولياى الهى هستند.

نفس خودخواه و منفعت‌طلب انسان، كه گويى فيلش ياد هندوستان كرده بود، زمانى تصميم گرفت كه خاطرات خوش گذشته خود را كه در جوار بهشت قرب الهى زندگى مى‌كرد مرورى كند و لحظاتى مرغ مهجور خاطره را از اين خاكدان غربت به موطن محجور بكشاند. روح ربانى كه استماع خاطرات نفس بازرگان را نمود از وى‌