بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١١٠ - استنتاج

*** مولانا در اين حكايت از ستونى صحبت مى‌كند كه رسول گرامى اسلام ٦ در ابتدا هنگام موعظه در مسجد بدان تكيه مى‌فرمودند. بعدها كه براى آن حضرت منبر ساختند، ستون از فراق پيغمبر ٦ به ناله درآمد، به‌طورى‌كه پيغمبر ٦ ناله‌اش را شنيد. از آن پس اين ستون به «ستون حنانه» يعنى ناله‌كننده معروف شد.

پيغمبر ٦ براى دلجويى از آن ستون دستور داد او را در زمين دفن كنند تا در روز رستاخيز مانند ديگر مردم محشور شود.

نكته قابل‌توجه در اين حكايت اين است كه مى‌شود ستون حنّانه را تمثيلى از روح عاشق و ناآرام سالك الى اللّه دانست كه از منبع وصال دور مانده و در وادى هجران ناله فراق سر مى‌دهد.

قالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى‌ حِينٍ‌[١]

«فرمود- از مقام خويش- فرود آييد درحالى‌كه بعضى نسبت به بعض ديگر دشمن خواهيد بود و براى شما در زمين قرارگاه و وسيله بهره‌گيرى تا زمانى خواهد بود.»

چنانكه نمونه ديگرى از تمثيل انسان به «نى» را، مولانا در اول مثنوى چنين آورده:

[١] - اعراف: ٢٤