باشد. بنابراين اگر بخواهيم فقط خود اين «سه بودن» را تحديد كنيم، در حدّ آن تمام آنچه را كه ذاتى و اوّلى هستند اخذ مى‌كنيم. و قبلا دانسته‌اى كه اوّلى بودن به اين معنى نيست كه مخصوص آن شى‌ء باشد: مثلا جنس و فصل براى نوع اوّلى هستند. بنابراين «عدد» را اخذ مى‌كنيم زيرا «سه بودن» عدد است و «فرد» را اخذ مى‌كنيم زيرا «سه بودن» فرد است و «اوّل» را اخذ مى‌كنيم. و «اوّل» داراى دو معنى است و ما به هر دو معنى آن را اخذ مى‌كنيم: اوّل اين‌كه، عدد از دو عدد ديگر مركب نباشد، ٦٥٦ و ديگر اين‌كه، هيچ عددى عادّ او نباشد. مثلا عدد پنج از اين جهت كه عددى عادّ او نيست عدد اوّل است، و امّا از اين جهت كه مركب از دو عدد است عدد اوّل نيست: زيرا پنج از تركيب سه و دو حاصل مى‌شود امّا عدد سه از هر دو جهت عدد اوّل است. بنابراين «عدد» براى سه و براى غير سه محمولى اوّلى است، و فرد براى سه و پنج و هفت محمول اوّلى است. و «اوّل» براى سه و براى غير سه محمول است و آن غير سه عبارت از دو است. و هيچ مفهوم اوّلى ديگر جز اين سه امر كه مقوم ماهيت عدد سه باشد نمى‌يابيم. بنابراين مجموع اين امور از هر دو وجه يعنى: در انعكاس و در ماهيت با عدد سه مساوى‌اند.

(٧٦٧) و يجب ألا يناقش فى الأمثلة، و لا يقال لنا إن الفرد ليس نوعا من العدد بل هو من الأعراض اللازمة لأنواع العدد، الذاتية لها، فإن المناقشة فى الأمثلة لا فائدة فيها.

(٧٦٧) و واجب است كه در مثال مناقشه نشود، و گفته نشود كه فرد نوعى از عدد نيست‌ ٦٥٧ بلكه عبارت است از اعراض لازم براى انواع عدد و ذاتى عدد؛ زيرا مناقشه در مثال هيچ فايده‌اى ندارد.

(٧٦٨) و نعود من رأس فنقول إن مساواة هذا القول للثلاثية أمر ظاهر: إذ لا يقال على جنسه و لا يقال على شى‌ء غير الثلاثية مما هو تحت جنسه و هو مما يختص بجنسه، و هو آخر ما ينقسم المحمول عليها، فيتأدّى إلى جوهره.

(٧٦٨) از نو برگشته و مى‌گوئيم: مساوات اين تعريف با عدد سه امرى آشكار است: زيرا اين تعريف بر جنس عدد سه و بر چيزى غير سه كه تحت جنس عدد سه است صادق نيست و فقط مختص به جنس عدد سه است و آن آخر چيزى است كه محمول عدد سه بر آن تقسيم مى‌شود، ٦٥٨ بنابراين، اين تعريف مؤدّى به ماهيت عدد سه است.