برهان شفا - ابن سينا - الصفحة ٥٩٨ - يادداشتها
نهايت به گزارهاى برسيم كه حمل در آن حمل اوّلى است؛ يعنى حملى است كه به وسط و واسطه نياز ندارد.
(٤٥٤) - ترجمهى لفظ به لفظ متن عربى در اينجا چنين است: «همانطور كه «منا» اوّل وزن است». منا واحد وزن در زبان يونانى و لاتينى است، يونانى آن به صورت «anm و لاتين آن به صورتanim نوشته مىشود.
(٤٥٥) - بعد كلّ رااكتاو (evatco )، و بعد پنج را دو مينانت( tnanimod )، و بعد چهار را ساب دومينانت( tnanimod -buS )، و بعد طنينى راتونيك( cinot )و ربع طنينى را «enot retrauq مىنامند.
(٤٥٦) - براى توضيح بالقوه برهان بودن شكل سوّم، و خارج بودن حدّ اوسط در شكل دوّم- يادداشت ٣٤٩ و متن مربوط به آن.
(٤٥٧) - يعنى برهانى كه نتيجهى آن كلّى است از برهانى كه نتيجهى جزئى مىدهد افضل است؛ و برهانى كه نتيجهى آن يك گزارهى موجبه است از برهانى كه نتيجهى سالبه مىدهد افضل است؛ و برهان مستقيم از برهان خلف افضل است.
در اين فصل، كه فصل هفتم از مقالهى سوّم برهان شفاء است، ابن سينا مطالب فصلهاى ٢٤، ٢٥، ٢٦، و ٢٧ از مقالهى اوّل انولوطيقا الاواخر ارسطو را تلخيص و گاهى ترجمهوار گزارش كرده است.
در بخش اوّل اين فصل، ابن سينا، دلايل هشتگانهى ارسطو در افضليّت برهان كلّى بر برهان جزئى را بدون تصرّف در كلمات و حتّى مثالهاى وى نقل كرده است؛- انولوطيقا الاواخر، مقالهى اول، فصل ٢٤. اين بخش ١٧ پاراگراف اول اين فصل را تشكيل مىدهد.
در بخش بعد در خصوص افضليّت برهان ايجابى بر برهان سلبى بحث كرده است؛ مواد اين بخش از فصل ٢٥ مقالهى اوّل انولوطيقا الاواخر گرفته شده است. در اين بخش، ابن سينا، تقيّد كمترى به آوردن عين الفاظ ارسطو از خود نشان داده است. اين بخش ١١ پاراگراف بعدى را تشكيل مىدهد.
در بخش سوّم، دربارهى افضليّت برهان مستقيم بر برهان خلف بحث مىكند؛ مواد اين بخش از فصل ٢٦ از مقالهى اوّل انولوطيقا الاواخر مأخوذ است. اين بخش شامل ٤ پاراگراف بعدى است.
در بخش چهارم، كه شامل ٢ پاراگراف است، در خصوص اوصاف علمى بحث مىكند كه از علوم ديگر از نظر استقصاء اشدّ است. اين اوصاف عبارتاند از:
(١) جمع بين برهان لمّ و برهان انّ، و
(٢) بيشتر مجرّد بودن علم، و
(٣) بيشتر بسيط بودن موضوع علم؛
و مواد اين بخش از فصل ٢٧ از مقالهى اول انولوطيقا الاواخر ارسطو اخذ شده است.
در آخر اين پاراگراف اين فصل (پاراگراف ٥٧٤)، ابن سينا عدم موافقت ضمنى خود را با عقايد ارسطو در خصوص مطالب اين فصل، آشكار مىكند.
(٤٥٨) - انولوطيقا الاواخر، مقالهى اول، فصل ٢٤.
(٤٥٩) - براى اين مثال و توضيح مربوط به آن- يادداشت ٤٥٣ پيش از اين و متن مربوط به آن.
(٤٦٠) - استدلال اين پاراگراف در خصوص افضل بودن برهانى جزئى از برهان كلّى، حول محور يك عقيدهى