فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٨ - مبحث نهم تشريع جزئى در حوزه امامت

(ع)، آموزش و توسعه علم و معرفت دينى و بسط شريعت توسط امام باقر (ع) و امام صادق (ع)، تقيه و مبارزه منفى توسط امام كاظم (ع)، روش افشاگرانه امام رضا (ع)، استتار و انزواى ظاهرى امام جواد (ع) و عسگريان (عليهما السلام) و بالاخره روش انتقامگرانه امام قائم (عج) جملگى در راستاى عمل به مقتضاى مصلحت مى‌باشد. [١]

٩. اعلام نظر صريح و قطعى امام رضا (ع) در مورد بازپرداخت خمس به امام (ع) [٢] پس از شايع شدن فتواى امام صادق (ع) مبنى بر حليت تصرف شيعيان در خمس و انفال. [٣]

١٠. تأكيد امام صادق (ع) بر پرداخت زكات به فقراى شيعه در زمان خود ضمن بيان استحقاق عموم فقراى مسلمانان نسبت به دريافت زكات. [٤]

اين فتوا بر اين اساس بوده كه فقراى غير شيعه توسط خلفاى زمان سرپرستى مى‌شده و در هر حال از وظايف آنان بوده است. مصلحت رسيدگى به امور فقراى شيعه ايجاب مى‌نموده كه حداقل، شيعيان زكات مال خود را به فقراى شيعه بپردازند.

١١. تحريم نكاح موقت (متعه) بر برخى از افراد سرشناس در عصر امام صادق (ع) توسط آن حضرت براى مدتى كه در مدينه اقامت دارند. [٥]

١٢. امام كاظم (ع) در تفسير عملكرد خود در مقابل هداياى خليفه زمان فرمود:

اگر نبود كه با اين هدايا مى‌توانم هزينه ازدواج جوانان عرب فرزندان ابوطالب را پرداخت نمايم و از منقطع شدن نسل آنان جلوگيرى نمايم هرگز اين هدايا را نمى‌پذيرفتم. [٦]

اين سخن امام (ع) در برابر كسانى بود كه حديث اهل بيت (ع) را در زمينه جوايز السلطان چنين شنيده بودند.

[١] . رك: همين قلم، بخش موضع‌گيريهاى سياسى ائمه در كتاب معارف اسلامى، ج ٢.

[٢] . رك: شيخ حر عاملى، همان، ج ٦، ص ٣٧٥.

[٣] . همان، ص ٣٧٨.

[٤] . رك: محدث نورى، مستدرك الوسائل، ج ٧، ص ١٠٢.

[٥] . رك: شيخ حر عاملى، همان، ج ١٤، ص ٤٥٠.

[٦] . رك: شيخ انصارى، مكاسب، ج ١، ص ٢٠٢، چ اسماعيليان.