فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٧٤ - مبحث پنجم مصلحت در «مؤلفة قلوبهم»

فلسفه قانون زكوة را مى‌توان در رعايت سهم جامعه و تعديل ثروت خلاصه نمود. [١]

اسلام براى اجتماع مانند فرد، شخصيت و موقعيتى قائل شده و در سيستم قانونگذارى در كنار مصالح فرد، مصالح اجتماعى را ملحوظ داشته است و موازنه دقيقى را در اين ميان منظور نموده است. [٢]

يكى از هدفهاى بزرگ سيستم مالياتى زكوة صرف يك قسمت از زكوة در راه كمكهاى اقتصادى بيگانگان و گروههايى مى‌باشد كه مى‌توانند در توسعه طرز فكر اسلامى و ايجاد امنيت جامعه اسلامى مفيد و مؤثر باشند.

با توجه به تأثير كمكهاى اقتصادى در ايجاد محبت، علاقه و دوستى از نظر روانى و عاطفى و ايجاد انگيزه فطرى و نيز با توجه به اين نكته كه عامل منطق و عقل در پاره‌اى موارد از قبيل: ضعف فكرى و فقدان رشد عقلانى، فرار از مسؤوليت، تعصبات خشك، خصومت و كينه‌توزى و نظاير آن نمى‌تواند مؤثر و مفيد باشد و لازم است از عوامل انسانى و مسالمت‌آميز ديگر براى رفع دشمنيها و حقدها و تعصبات و نيز براى جلب علاقه و دوستى بهره برد ه شود از اين روى اسلام نيز كه يك رسالت جهانى است در پيشرفت دعوت و توسعه طرز فكر و عقيده‌اش در چنان شرايطى كه عامل عقل و منطق كارگر نيست، از اين عامل روانى و فطرى سود برده و سهمى از زكوة را بدان اختصاص داده است.

اين همان راهى است كه دشمنان اسلام و دشمنان كشورهاى اسلامى هم اكنون با سودجويى از آن بزرگترين ضربه را به استقلال اقتصادى و سياسى آنها وارد مى‌آورند و به عنوان كمكهاى اقتصادى، بهداشتى و فرهنگى و نظامى محبت و اعتماد آنان را به خود جلب نموده و با حيله و تزوير و سياستهاى فريبكارنه همه چيزشان را به يغما مى‌برند و تنها سودى كه از راه سرمايه‌گذارى و امتياز استخراج

[١] . رك: الكافى، ج ١، ص ١٤٠، چ اسلاميه، و وسائل الشيعه، ج ٢، ص ٥٥، چ امير بهادر، و من لايحضره الفقيه، ص ١٥١.

[٢] . رك: تفسير الميزان، ج ٩، ص ٤٠٧، و مجمع البيان، چ صيدا، ج ١، ص ٣٧٥، و جامع السعادات، ج ٢، ص ١٣١، و نهج‌البلاغه، ص ٦٣٥، چ بيروت، شيخ محمد عبده.