فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٧٥ - فصل هفتم منابع فقهى مصلحت

فصل هفتم منابع فقهى مصلحت

منبع تشخيص مصلحت عبارت از عامل تعيين كننده‌اى است كه سودمندى را در يك پديده و يا عمل و گفتار انسانى مشخص مى‌سازد و مى‌توان از آن به عامل و يا پايگاه شناخت مصلحت نيز ياد نمود و از آنجا كه مصلحت همواره امرى جزئى (موردى)، نسبى و ناپايدار هست از شناخت آن به تشخيص، تعبير مى‌شود.

مصلحت براساس ضوابطى تشخيص داده مى‌شود كه معمولاً از منابع خاصى به دست مى‌آيد. اين منابع عمده تشخيص مصلحت عبارتند از: شرع، عقل، علم، تجربه و عرف.

نه تنها شناخت صحيح و دقيق هر كدام از منابع نامبرده ضرورى به نظر مى‌رسد اصولاً تبيين مرزهاى آنها و تمايز هر كدام با شاخصهاى خاص خود يكى از هدفهاى اصولى است كه ما را به بررسى منابع تشخيص مصلحت واداشته است.

هر چند مسأله تشخيص مصلحت تلازمى با شناخت عقلانى دارد و مصلحت از هر كدام از منابع نامبرده بازشناسى شود، سرانجام عمل، شناخت توسط عقل صورت مى‌گيرد و به عبارت روشن‌تر پاى عقل در همه موارد مربوط به شناخت