فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٠٦ - مبحث سوم ديدگاه هرمنوتيك در مصلحت

اين ديدگاه در اين حد قابل قبول است كه فقه و اجتهاد جديد ضمن دقت در منابع فقهى براى استنباط احكام بايد در تشخيص موضوعات و راه حلهاى اجرايى به فن آورى علمى و نيز متخصصان كار آمد در هر مسأله توجه داشته باشد و اگر حكم شرعى را براى اجرا بيان مى‌كند الزاماً برنامه و شيوه اجرايى را بر حسب مورد بر عهده متخصصان بگذارد كه كار تخصص فقهى و تخصصهاى ديگر علمى مكمل يكديگر باشند و اگر فقيه به استنباط كبراى استخراج فقهى مى‌پردازد، مخصصان در يافتن صغريات مناسب براى كبريات مستنبطه فقها را يارى دهند.

مبحث سوم: ديدگاه هرمنوتيك در مصلحت

برخى از متفكران مسلمان معاصر بر اساس انديشه هرمنوتيك و تشابه متنى كتاب و سنت با متون ادبى معتقدند كتاب و سنت نيز متونى زبانى هستند كه طى مدتى بيش از بيست سال شكل گرفته‌اند و معنى شكل گرفتن آن است كه همواره در ارتباط با فرهنگ و واقعيتهاى جامعه زمان خود به وجود آمده‌اند و رابطه منطقى بين متن و واقعيتهاى تاريخى زمان در شكل‌گيرى آن مؤثر بوده است.

ما در مناسبت ديگرى در يكى از فصول كتاب «مبانى و روشهاى تفسير قرآن» به اعمال روش هرمنوتيك در مورد كتاب و سنت پرداخته و آن را تحليل و نقد نموده‌ايم. در اين مبحث با توجه به مباحث آن كتاب بايد به ذكر اين نكته بسنده كنيم كه هرمنوتيك در كشف مصلحت و انتقال حكم مصلحت گذشته تاريخى به موارد مشابه مصلحت كنونى مى‌تواند مؤثر باشد. بى‌گمان هرمنوتيك روش تفسير زبان و متن است و در زمينه تشابه مصلحتها و انتقال احكام از مصلحتى به مصلحت مشابه نمى‌تواند قاعده‌اى كارامد تلقى شود و كار قياس را بر عهده بگيرد.

بايد مقوله بازسازى متن را از بازسازى مصلحتها جدا نمود. آنچه هرمنوتيك مى‌تواند به عنوان يك روش يا ابزار، مؤثر باشد در حوزه بازسازى متن است نه بازسازى مصلحتها. حتى اگر هرمنوتيك به معنى تأويل باشد نمى‌توان از آن در