فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٣٩ - تعريف مقاصد و اهداف شرع

از تعريف مقاصد شرع و مصلحت ديده‌اند؛ با اين حال برخى آن را چنين توصيف كرده‌اند:

«مقاصد كلى تشريعى در حقيقت معانى و حكمتهايى است كه شارع آنها را در همه يا بيشتر احكام خود منظور نموده است به گونه‌اى كه اين مقاصد اختصاص به حكم خاص و يا بخش خاصى از شريعت ندارد مانند: حفظ نظام، جلب مصلحت، دفع مفسده، مساوات، تقويت دين، امنيت و سرفرازى مسلمانان [١] . مقاصد شرع در حقيقت همان اهداف كلى دين است كه گاه در قالب علت و گاه در مفهوم حكمت ظاهر مى‌گردد».

مصلحت مفهومى جز جلب منافع و دفع مفاسد ندارد لكن مصالح گاه به شكل عام و احياناً در قالب خاص در نصوص ديده مى‌شود كه خواه ناخواه تقسيم‌بنديهاى منطقى و دسته بنديهاى خاصى را مى‌طلبد، بجز تقسيم مقاصد به: مقاصد كلى مانند حفظ نظام و تكامل انسان و مقاصد خاص چون مقاصد احكام خانواده و احكام مالى، تقسيم بنديهاى ديگرى نيز وجود دارد كه در لابه‌لاى مباحث ديگر كتاب به آنها اشاره شده است.

[١] . رك: محمد طاهر عاشور، مقاصد الشريعة الاسلاميه، ص ١٥٤.