فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٨٠ - مبحث ششم نظريه فقهاى عامه در مؤلفة قلوبهم

نموديم پس از آنكه از شافعى نقل مى‌كند اين گونه بيان مى‌نمايد: اين گونه تفصيل را فقهاى ما ذكر نكرده‌اند الا اينكه مانعى ندارد ما بگوييم:

امام مى‌تواند به خاطر تأليف قلوب گروههاى نامبرده اگر بخواهد از سهم (الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ) بپردازد و گرنه از سهم عمومى (فى سبيل‌الله). زيرا اين مطلبى است كه از وظايف امام محسوب مى‌گردد و فعل او بر ما حجت است و در اين زمان ما در اين مورد تكليفى نداريم. [١]

وى در كتاب النهايه به طور اجمال همين مطلب را چنين بيان مى‌دارد: «... فهم الذين يتالفون و يستمالون الى الجهاد» يعنى مؤلفة قلوبهم، كسانى هستند كه با آنها انس و الفت گرفته مى‌شود و ميل آنان به جهاد جلب مى‌گردد [٢] ولى در كتاب المبسوط اضافه مى‌كند: مؤلفة قلوبهم به نظر ما (شيعه) آن دسته از كفارند كه با سهمى از زكوة تمايل آنان به اسلام جلب مى‌گردد و با آنان انس و الفت گرفته مى‌شود تا در جنگ با مشركين از آنها يارى بجويند و اصحاب ما گروه مؤلفه‌اى از مسلمين نمى‌شناسند. [٣]

مبحث ششم: نظريه فقهاى عامه در

با بررسى نظريات مذاهب اربعه مى‌توان ديدگاه آنها را در بعد مصلحت مؤلفة قلوبهم به دست آورد.

فقهاى مالكيه معتقدند: (الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ) كفارى هستند كه مقدارى از زكوة به آنها داده مى‌شود كه نسبت به اسلام رغبت پيدا كنند و مى‌توانند از قريش باشند و گفته شده «مؤلفة قلوبهم» مسلمانان تازه به اسلام گرويده‌اى هستند كه به آنان كمك مالى مى‌شود تا اسلام در دلهاى آنان استقرار يابد و بنابر قول دوم حكم آنان باقى است و فسخ نشده است و هم اكنون نيز به آنان از زكوة داده مى‌شود و اما بنابر تفسير اول در

[١] . رك: المبسوط فى فقه الاماميه، ج ١، ص ٢٥٠.

[٢] . رك: النهايه فى مجرد الفقه و الفتاوى، ص ١٨٤، طبع بيروت.

[٣] . رك: المبسوط، ج ١، ص ٢٤٩.