داستان تقسيم غنايم جنگى غزوه حنين كه مورد اتفاق عموم فقها و مورخين شيعه و سنى مى‌باشد و روايات عامه و هم احاديث شيعه آنرا تأييد مى‌كند و ما قسمتى از آنها را در گذشته نقل نموديم مى‌تواند دليل بر تعميم قانون تأليف القلوب از طريق كمكهاى مالى تلقى گردد.

بنابراين اگر مشاهده مى‌شود كه عنوان (الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ) تنها در آيه زكوة مورد تعرض قرار گرفته است نمى‌توان به استناد آن اصل مزبور را تنها به قانون زكوة اختصاص داد. زيرا غنايمى كه پيامبر اكرم (ص) براى تأليف القلوب مصرف فرمود مورد زكوة نبود بلكه از موارد خمس و مربوط به سپاهيان حاضر در جنگ حنين بود چنانچه ابن سعد نيز تصريح به آن نموده بود. بر اين اساس در موارد مقتضى پيشواى مسلمين مى‌تواند از مالياتهاى ديگرى كه در اسلام تشريع شده و يا از بيت المال و حقوق عمومى مسلمين سهمى را براى تأليف و تحبيب قلوب افراد و يا گروهها نسبت به اسلام و مسلمين و به منظور تقويت جامعه اسلامى اختصاص دهد.

بى‌شك شدت عملى كه پيامبر اكرم (ص) در برابر اعتراض كنندگان در پيش گرفت مى‌تواند ارزش و ميزان اهميت مطلب را روشن نمايد. پيامبر اكرم (ص) گروهى از معترضين را با خطابه و نصايح دلنشين خويش به اظهار رضايت وا داشت. [١] و جمعى ديگر را با ابراز خشونت وادار به سكوت نمود. چنانكه عباس بن مرداس هنگامى‌كه اشعارى در زمينه انتقاد از تقسيم پيامبر اكرم (ص) سرود [٢] حضرت فرمود: «يا على قم اليه ناقطع لسانه».

و با توجه به اين حقيقت كه اموال عمومى مسلمين بايد در مصلحت عامه و براى پيشرفت اسلام مصرف گردد عموميت اصل تأليف القلوب بيشتر واضح مى‌گردد. زيرا كمكهاى مالى در اين زمينه از بزرگترين و مهمترين مصالح اسلام و مسلمين بوده و در پيشرفت اسلام و تعالى مسلمين مى‌تواند اثر شايانى داشته باشد.

به اعتقاد مفسران [٣] (الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ) گروهى هستند كه مقصود به دست آوردن دل

[١] . رك: بحار الانوار، ج ٢١، ص ١٧١.

[٢] . همان.

[٣] . «و المؤلفة قلوبهم اى الجماعه الذين يراد تأليف قلوبهم بالاستماله الى الاسلام او التثبت فيه او بكف